Missie geslaagd, ondanks verlies

Van Gaal stak nek uit met jonge spelers en raakte pas bij penalty’s tegen Argentinië de regie kwijt.

Louis van Gaal heeft van een Oranje met laaggespannen WK-verwachtingen een succes gemaakt. Foto AFP

Een wegbereider voor de toekomst is Louis van Gaal altijd geweest. Vanaf zijn eerste successen bij Ajax tot aan Bayern München en bij het kleine AZ tot aan het grote Barcelona. Ook nu, na de uitschakeling van Oranje, ziet hij iets van zijn eigen inspanningen terug in een keeper die hij naar Nederland haalde, de Argentijnse doelman Sergio Romero. Of in het succes van WK-finalist Duitsland dat, met verschillende spelers die hij liet debuteren bij Bayern, ergens schatplichtig zal zijn aan de Nederlandse leermeester.

Van Gaal heeft van een Oranje met laaggespannen WK-verwachtingen een succes gemaakt. Het was te vroeg voor de jonge verdediging, misschien wel te laat voor de oudere voorhoede, maar onder zijn vakkundige leiding ontstond een ware toernooiploeg, zelfs een serieuze titelkandidaat.

Na strafschoppen tegen Argentinië, vannacht in de halve finale, was het echter voorbij. De bondscoach raakte even de regie kwijt. Hij had „twee spelers gevraagd” de belangrijke eerste penalty te nemen in plaats van de gewisselde Robin van Persie, „maar zij wilden niet”. En dus moest Ron Vlaar de eerste nemen. Hij miste, net als daarna Wesley Sneijder. Einde WK.

Van Gaal had bij zijn aanstelling in 2012, na het mislukte EK in Polen en Oekraïne, de opdracht een nieuw Nederlands elftal te bouwen dat succes en aantrekkelijk spel moest combineren. De KNVB gaf hem een bijna onmogelijke doelstelling voor het WK: een plaats bij de beste vier. De bondscoach stak zijn nek uit door vertrouwen te schenken aan een groot aantal onervaren spelers uit de eredivisie, samen met een kleiner aantal routiniers van wie alleen Van Persie en Arjen Robben altijd onomstreden zijn geweest.

Oranje heeft zich in een tijd van een kwijnende Nederlandse clubcompetitie juist op het vlak van fysieke kracht en mentale onverstoorbaarheid bewezen. Er is een nieuwe doelman opgestaan, al kon Jasper Cillessen bij de strafschoppenreeks het verschil niet maken. Twee centrale verdedigers, Stefan de Vrij en Bruno Martins Indi, speelden zich in de belangstelling van grote clubs. „Ik heb genoten van de jonge jongens, hoe zij zich gepresenteerd hebben”, zei Robben. „Dat verdient een supergroot compliment. Hoe die jongens voor het eerst op een WK stonden, dat mogen ze de rest van hun carrière meenemen.”

Van Gaal beschouwde zijn bondscoachschap als het vervolg van een missie die hij dertien jaar geleden na uitschakeling voor het WK van 2002 had moeten staken. Dit keer besloot hij zoveel mogelijk zelf de verantwoordelijkheid in handen te nemen. Van Gaal stoomde een elftal klaar dat op de drempel van de WK-finale strandde.

Zekerheid boven risicovol aanvallen: dat is het enige wat hem kan worden tegengeworpen. De wereld kijkt naar Oranje als vaandeldrager van aanvallend voetbal, maar Van Gaal heeft voetballiefhebbers niet versteld doen staan met aantrekkelijk voetbal. Dat zat er simpelweg niet in met deze spelers, is zijn verweer.

Van Gaal kijkt terug „op een fantastisch toernooi”, waarin Oranje geen wedstrijd verloor. „Niemand had van ons verwacht dat we in de volgende ronde zouden komen, maar we zijn groepswinnaar geworden. We hebben de halve finale bereikt en zijn daarin uitgeschakeld door een topland met topspelers. Argentinië had in de penaltyreeks meer geluk. Ik ben trots, maar de teleurstelling over het missen van de finale overheerst.”

Zijn nalatenschap komt in handen van Guus Hiddink. „Als je Van Gaal opvolgt kom je altijd in een gespreid bedje terecht”, zei de vertrekkende bondscoach eerder in deze krant. Hij gaat vanaf volgende week een verjongingskuur doorvoeren bij Manchester United. De smet op zijn trainerscarrière – mislukt als bondscoach in 2002 – heeft hij weggepoetst. En dat hij een trainer is die een nieuwe generatie kan aanzetten tot grootse daden heeft hij opnieuw bevestigd. Al bleef de nooit verwachte wereldtitel uit.