Je woont in Gaza en wilt niet dood. Wat te doen?

Israël valt Hamas weer eens aan. Het land roept burgers op uit de buurt te blijven van Hamasleden, anders kunnen zij ook getroffen worden door aanvallen. Maar dat is lastig,want hoe weet je of iemand bij Hamas hoort?

Een Israëlische luchtaanval in het noorden van de Gazastrook zorgt voor een enorme stofwolk. Het is het begin van een offensief tegen Hamas. Foto Reuters

Hysterische berichten uit Gaza gisteren. ‘s Nachts twittert Anas Hamra: ‘Ze hebben een vierde gebouw vlakbij geraakt!!! Er zijn ambulances!!!!! Mijn God!! Auto’s glas rook overal.’ Nalan Al Sarraj, vrijwel tegelijkertijd: ‘De electriciteit is uitgevallen! En de aanvallen kwamen overal vandaan! Even dacht ik dat ik dood was.’

Het militaire offensief dat Israël dinsdag tegen de Gazastrook begon, zou de eerste twee dagen meer dan vijftig Palestijnse levens hebben geëist, onder wie vrouwen en kinderen. Hamas, de fundamentalistische beweging die de Gazastrook bestuurt, vuurt intussen lustig terug. Langeafstandsraketten reikten gisteren zo’n 120 kilometer ver. Er werden zelfs raketten afgevuurd richting een Israëlische kernreactor, maar die zouden geen schade hebben veroorzaakt. Israël beschikt over een geavanceerd raketafweersysteem.

In Gaza zijn de straten volgens ooggetuigen niet verlaten. Het is wel rustig op straat, zoals gewoonlijk: door hoge werkloosheid (40 procent) en armoede hebben Gazanen buiten de deur weinig te zoeken. Maar waarom zouden ze tijdens het Israëlische offensief binnen blijven, als ze ook daar niet veilig zijn? Gaza kent geen sirenes of schuilplaatsen. Bovendien is het Ramadan, de feestmaand waarin men traditiegetrouw familie bezoekt. De Gazanen, overwegend moslim, hopen dat de religieuze rituelen hen in deze moeilijke tijden helpen.

Gazanen zijn wel bang. Vooral voor een Israëlisch grondoffensief, zoals in 2009, waarbij 1.400 Palestijnen om het leven kwamen, onder wie honderden burgers. Bij het vorige luchtoffensief, in 2012, kwamen zo’n 170 Palestijnen om, overwegend burgers. Sommige Gazanen verhuizen nu naar familie verderop, omdat ze bijvoorbeeld aan een veldje wonen vanwaar strijders projectielen kunnen afschieten. Die veldjes zijn een geliefd doelwit van het Israëlische leger, dat Hamas wel duidelijk wil maken dat het moet stoppen met vuren, maar niet uit is op veel burgerslachtoffers. Daarom strooit het ook waarschuwingspamfletten over de bevolking uit.

„Overal liggen papiertjes waarop staat: blijf uit de buurt van Hamasleden”, vertelt Moshera Jamal (30) aan de telefoon. „Maar wie weet wie en waar die Hamasleden zijn? Mensen weten niet wat te doen, waar ze heen moeten. Geen plek is veilig.” Palestijnen kunnen Gaza niet verlaten, daar Israël en Egypte de strook hermetisch hebben afgesloten. En ze kunnen Hamas moeilijk ontlopen: de fundamentalistische beweging regeert feitelijk de dichtbevolkte Gazastrook, en is dus overal.

Hamas oogst respect in Gaza

Hamas, dat in 2006 de laatste verkiezingen won, verloor veel krediet sinds het Gaza ging regeren omdat het niet in de behoeften van de bevolking kan voorzien. Burgers kampen met tekorten aan elektriciteit, brandstof en water.

En toch oogst Hamas nu respect. Gazanen weten ook dat een aanzienlijk deel van hun problemen aan de Israëlische blokkade te wijten is. En geen Gazaan vindt dat Hamas de Israëlische aanvallen over zijn kant kan laten gaan. Dit is mogelijk een reden waarom Hamas zich maandag liet verleiden tot het afvuren van raketten, terwijl het zich sinds november 2012 aan de wapenstilstand hield. Het wint aan populariteit. „Er bestaat verschil tussen de militante en de politieke vleugel van Hamas”, zegt Jamal. „Als wij worden aangevallen, staat elke Palestijn achter de strijders van Hamas: zij verdedigen ons. Niemand in Gaza wil de politieke tak van Hamas aan de macht. Maar in deze tijden moeten we elkaar steunen.”

En Hamas heeft niet zoveel te verliezen. Israël bombardeert weliswaar woonhuizen en raketwerpers, maar brengt de organisatie geen grote schade toe. De verwachting is dat de militaire confrontatie de wankele eenheidsregering, die Hamas vorige maand met zijn aartsrivaal Fatah overeenkwam, wel de das omdoet. Maar de verzoening bracht Hamas toch al niet wat het ervan had gehoopt: geld.

Hamas is helemaal blut sinds de Moslimbroeders vorig jaar in Kaïro uit de macht zijn verdreven en het Egyptische leger de lucratieve smokkeltunnels sloopte. Eerder verloor Hamas al zijn geldschieters in Teheran en Damascus, nadat het in de Syrische burgeroorlog partij had gekozen voor de rebellen. Hamas hoopt door zijn optreden tegen het regionaal zo gehate Israël op hernieuwde solidariteit.

Ook uit het Westen. Hamas noemde de Israëlische aanval op het huis van een Hamaslid, dat vol familie zat, gisteren een „slachtpartij” en „een lelijke oorlogsmisdaad”. De beweging zegt dat Israël met de agressie begon en dat zij recht heeft op zelfverdediging. Nu zegt Israël natuurlijk dat Hamas begon, maar feit blijft dat Hamas eigenlijk niet op deze oorlog zat te wachten.

Het risico bestaat immers dat een Israëlisch grondoffensief Hamas uit de macht verdrijft. Een nieuw staakt-het-vuren is een aantrekkelijker vooruitzicht. Maar eerst zal Hamas laten zien wat het nog waard is.