Herenclub FIFA blijft hardleers

Uit de tijd: 25 oude mannen die te veel verdienen en slechts één vrouw toelaten, meent Margot Scheltema.

Nu wij zo opgaan in het spel, lijken we de misstanden bij de FIFA even vergeten. Toch verdienen die onze voortdurende aandacht, want op het gebied van behoorlijk bestuur scoort de wereldvoetbalbond ronduit slecht. Zittingstermijnen, beloningen, kwaliteitsborging, diversiteit: op alle punten rijst het beeld dat president Sepp Blatter en zijn vijfentwintigkoppige Executive Committee (ExCo) maximaal eigen privileges beschermen.

Een voorstel om de zittingstermijn van de president te maximeren is dit jaar, tijdens een congres in juni, afgewezen. Termijnen van ExCo-leden zijn eveneens onbeperkt. Er was niet eens discussie. Ook over een leeftijdsgrens is geen akkoord bereikt.

De Zwitser Blatter is nu zeventien jaar president, sinds 1975 werkt hij bij de FIFA. Onduidelijk is of hij zich beschikbaar stelt voor herbenoeming. Waarschijnlijk wacht hij het rapport af over malversaties rond WK Qatar 2022. Het lijkt erop dat hij zich spiegelt aan voorgangers – die óf oud waren bij benoeming óf heel oud in functie werden. João Havelange zetelde 24 jaar als president – later werd duidelijk dat hij steekpenningen aannam.

Een clubje oude heren dat elkaar – heel toepasselijk – de bal toespeelt. Een Zwitsers clubje, bovendien. De Qatar-commissie wordt geleid door de Zwitser Claudio Sulser en de top van het FIFA Secretariaat bestaat voor de helft uit Zwitsers.

Personeelskosten zijn sinds 2010, tijdens de crisis, dertig procent gestegen. Onder externe druk is er een remuneratiecommissie voor bezoldigingsbeleid ingesteld. Een headhunter uit Zwitserland maakt daar de dienst uit, iemand die weet hoe de hazen lopen en afkomstig is uit een land waar topsalarissen dusdanig uit de hand liepen dat per referendum een plafond ingesteld werd. Een plafond dat niet voor FIFA geldt, want de bond wordt als non-profit organisatie beschouwd – vandaar het gunstige belastingregime.

Blatter en de zijnen weigeren hun salarissen openbaar te maken. Ze passen de IFRS-boekhoudregels, een standaard voor bedrijven binnen de EU, selectief toe. Hun accountant wordt almaar herbenoemd. En dat terwijl er gigantische bedragen omgaan. In 2013 kwam er 1,4 miljard dollar binnen, reserves van dezelfde omvang.

Een WK kost zo’n 2 miljard dollar, het prijzengeld is dit jaar in 348 miljoen dollar. Door zich bij de laatste vier te plaatsen heeft de Nederlandse ploeg al 20 miljoen dollar verdiend. Omdat de financiële belangen zo groot zijn, wordt het spel steeds grover gespeeld.

Governance-wijzigingen uit 2011 waren afgedwongen door sponsoren, journalisten en organisaties als Transparency International. Zij schetsten een beeld van corruptie en een bestuur dat een oogje toekneep. In reactie daarop kwam er een commissie onder leiding van alwéér een Zwitser, Marcus Pieth. Die deed goede voorstellen, maar van een leeftijdsgrens wilde Blatter niets weten. Zelfde geldt voor kwaliteitscriteria voor bestuurders, functioneringsevaluaties en herbenoemingsregels. Wel stelde Blatter een integriteitstoets in, maar alleen voor benoemingen en niet tussentijds. Een niet-onafhankelijke toets, overigens.

Aan diversiteit wordt nu wel iets gedaan. Al die mannen! Voor het eerst in meer dan honderd jaar werd er in het Executive Committee van vijfentwintig leden één vrouw benoemd.

Dat vond de FIFA zó bijzonder dat ze in 2013 de statuten wijzigde. Die ene vrouw heeft nu haar eigen bepaling gekregen. Artikel 30.3 luidt: ,,The female member of the Executive Committee shall be elected…”

In welke wereld leven deze mannen eigenlijk? Bij Sepp Blatter is dat wel duidelijk: ooit was hij president van het Genootschap van Vrienden van de Jarretel.