Dinosaurus blijkt toch handig en energiek

De beoogde EU-Commissiechef bespeelt Europarlementariërs met grapjes.

Jean-Claude Juncker, de Europese Commissievoorzitter in spe, gisteren bij de eurosceptische ECR-fractie van de Britse Tories. Hij streeft geen Verenigde Staten van Europa na, zei de Luxemburger. Foto Reuters

Voor een man die tijdens de recente EU-verkiezingen nog door het slijk werd gehaald als ‘een man van het verleden’ en een ‘dinosaurus’ maakt Jean-Claude Juncker een energieke, ja opgewekte indruk. Met een mengeling van onderkoelde humor en bijtend sarcasme („Ik kan geen illusies over de EU verliezen, want ik heb er geen meer”) slaat de opvolger van José Manuel Barroso zich al dagen geduldig door een barrage aan vragen van de afzonderlijke fracties van het Europees Parlement.

Juncker heeft het parlement nodig. Twee weken terug werd de Luxemburgse oud-premier door EU-leiders aangewezen als nieuwe voorzitter van de Europese Commissie. Maar het is het parlement dat hem formeel kiest, komende dinsdag. Vandaar dat geduld en die grapjes. „Maakt u zich geen zorgen: u put mij niet uit, dat gaat u nooit lukken”, zei Juncker dinsdagavond, na al ruim tien uur te zijn bevraagd over zijn plannen.

Het charmeoffensief lijkt te werken. Gisteren kreeg Juncker, een christen-democraat, zelfs tot tweemaal toe applaus van de Europese groenen. Eerst toen hij zich kritisch uitliet over genetisch gemodificeerde gewassen. Daarna toen hij sprak over „doorgeslagen privatiseringen” in de publieke sector. Hij had zich toen ook al uitgesproken vóór een verplicht lobbyisten-register en tegen schaliegas.

Maar meent Juncker het ook? „Als het ernst wordt, moet men liegen”, luidt een graag door Juncker-critici aangehaalde uitspraak van de Luxemburger, gedaan in het kader van de eurocrisis. „Hij belooft elke groep steeds weer wat anders”, waarschuwde Europarlementariër Sophie in ’t Veldt (D66) haar fractie vlak voordat Juncker bij de liberalen verscheen. „Wees dus zo concreet mogelijk: we willen concessies on the record.” Terwijl de meeste fracties Juncker achter gesloten deuren ontvingen, werd zijn bezoek aan de liberalen live uitgezonden. Ook de groenen deden dit.

Juncker schaamt zich niet voor compromissen. Dat hoort erbij, zegt hij: „In Europa win je nooit tegen anderen, en je verliest met z’n allen.” Na de verkiezingen eiste Juncker, die de Europese christen-democraten in de campagne aanvoerde, het commissievoorzitterschap op met steun van de sociaal-democraten. Met deze ‘grote coalitie’ naar Duits model beschikt Juncker over de benodigde absolute meerderheid. Maar de marge is krap: 36 zetels. Daarom praat Juncker ook met liberalen en groenen.

Sterker nog: hij praat met álle fracties, ook als deze zeker niet voor hem stemmen, zoals de anti-Europese EFDD van Nigel Farage. Die noemde hem onlangs een „dronkelap”, omdat Juncker wel van een glaasje houdt (Farage zelf trouwens ook). Maar na het optreden van Juncker bij de EFDD gisteravond had ook Farage iets aardigs te zeggen: Het zei iets over de „persoon” Juncker dat hij zich waagde in het hol van de leeuw.

Handig is Juncker zonder meer. De sociaal-democraten vertelde hij dat de eurocommissaris voor Economische Zaken best een van hen kan worden. De fractie van de Britse Tories hoorde dat Juncker geen ‘Verenigde Staten van Europa’ nastreeft. „Wat u daar ook over leest in de Britse pers.” En er valt te praten over het terughalen van macht naar de lidstaten, zoals Londen eist. Tegen andere fracties herhaalde hij dat, maar wel met een extra zinnetje: aan het vrij verkeer van werknemers wordt niet getornd.

„Zijn verhaal is consistent”, zegt Bas Eickhout (GroenLinks). „Maar bij elke fractie benadrukt hij er een ander aspect van. Hij raakt steeds de juiste snaren.” Eickhout weet nog niet of hij dinsdag op Juncker gaat stemmen, maar hij kan het zich wel voorstellen. „Wat voor hem spreekt is dat hij niet bang is voor lidstaten. Barroso was een angsthaas. Juncker is gepokt en gemazeld in de Europese politiek en zich raad met nationaliteiten en stromingen. En voor een christendemocraat is hij behoorlijk links.”