Betere resultaten kleine veilinghuizen

Het Nederlandse veilingwezen is veranderd sinds Christie’s vorig jaar stopte met de verkoop van zilver en antiek

Applaus aan het eind van een veiling. Bij Christie’s aan de Cornelis Schuytstraat in Amsterdam is het sinds kort usance. Na de laatste hamerslag bij de Modern Art Sale gebeurde het twee weken geleden voor de derde veiling op rij. Directeur Jop Ubbens verzekert dat hij geen claqueurs heeft ingehuurd. „De aanwezigen zijn kennelijk blij dat we nog veilen in Nederland. Christie’s is toch een ijkpunt, internationaal én nationaal.”

Een jaar geleden ontsloeg Ubbens de helft van zijn personeel. Net als Sotheby’s besloot Christie’s zich te richten op de lucratieve bovenkant van de markt; in New York en Londen verkoopt het regelmatig schilderijen die de jaaromzet in Nederland doen verbleken. In Amsterdam stopte het veilinghuis daarom met de arbeidsintensieve verkoop van antiek, porselein, zilver, juwelen en wijn. Het aanbod beperkte zich sindsdien tot veilingen met beeldende kunst, van oude meesters tot Cobra- en Zero-kunst.

Omdat Sotheby’s in 2011 al stopte met veilen in Amsterdam, voorspelden kunstkenners een verschraling van het culturele leven. Want met nog slechts zes schilderijenveilingen, in plaats van de dertig tot veertig kunst- en antiekveilingen die Sotheby’s en Christie’s voorheen jaarlijks in Nederland hielden, zou van Amsterdam als de belangrijkste Europese kunstmarkt na Londen en Parijs weinig overblijven.

Heeft de ommezwaai van de grote veilinghuizen zo desastreus uitgepakt als voorspeld? Wie hebben profijt getrokken van de ontstane ruimte? En volgt Christie’s het voorbeeld van Sotheby’s en beperkt het zich binnenkort tot de inname van kunststukken?

„Tot in lengte van dagen zal Christie’s in Amsterdam blijven veilen”, zegt Ubbens. Binnenkort gaat het veilinghuis zijn activiteiten zelfs weer uitbreiden. Voor het najaar staan extra veilingen op de agenda, twee zogeheten single owner sales: op 7 oktober negentiende- en twintigste-eeuwse schilderijen uit de collectie Hofland en op 10 december oude tekeningen uit de verzameling van I.Q. van Regteren Altena. Ubbens koestert bovendien plannen om over een jaar ook verkooptentoonstellingen te gaan houden, net als het veilinghuis nu al in Londen en New York doet. „Voor de reuring, om ons gebouw in de stille maanden levend te houden en om onze omzet te vergroten.”

De zes veilingen van de afgelopen twaalf maanden brachten bijna 30 miljoen op, ruim 21 miljoen minder dan de jaaromzet van 2012. Maar wel conform de verwachtingen, zegt Ubbens. „Bovendien hebben we het afgelopen jaar in Amsterdam met de export van juwelen, wijn en andere voorwerpen in Londen nog eens 23 miljoen pond omgezet.”

Een rondgang langs kleinere veilinghuizen, kunsthandelaren en antiquairs maakt duidelijk dat zij het afgelopen jaar meer en betere kunst en antiek aangeboden kregen. Kleinere veilinghuizen boeken nu met een zekere regelmaat verrassend hoge resultaten. Representatief is het verhaal van Julia de Jong, vorige zomer een van de Christie’s-werknemers die werden ontslagen. Als general manager leidt zij nu De Zwaan in Amsterdam, een klein veilinghuis aan de onderkant van de markt. De Jong: „In november kregen we een antieke boeddha uit Kashmir aangeboden. De verzamelaar zei: ‘Christie’s veilt geen aziatica meer, ik kom bij jullie.’” De Zwaan verkocht het voor 10.000 tot 15.000 euro getaxeerde beeld voor 72.000 euro aan een verzamelaar.

Opvallend is ook hoe het Zeeuws Veilinghuis in Middelburg profiteerde van de koerswijzigingen van de grote veilinghuizen. Het specialiseerde zich in Aziatische kunst- en gebruiksvoorwerpen en verdubbelde in korte tijd zijn omzet naar 4 miljoen euro. Wat betreft Indische schilderkunst is het het Zeeuws Veilinghuis zelfs marktleider geworden in Nederland. In december verkocht het op één veiling voor 2 miljoen euro aan Indische schilderkunst, met 750.000 euro voor een Willem Hofker als hoogtepunt. Directeur René de Visser: „Uit het hele land krijgen wij nu inbrengers. Sommigen zeggen: ‘Een ander optie is er niet meer.’”

Ondanks het verbeterde aanbod wordt betreurd dat de grote veilinghuizen steeds minder actief zijn in Nederland. Met de veilingen voor goedkopere kunst motiveerde Christie’s beginnende verzamelaars, zegt bijvoorbeeld Frank Buunk, van kunsthandel Simonis & Buunk in Ede. „Enthousiasme kweken is ook een taak, je moet niet alles op winst beoordelen.”

Ook Emiel Aardewerk, zilver- en juwelenantiquair te Den Haag, betreurt het. Grote veilinghuizen genereren veel publiciteit, zegt hij, en aanbod schept vraag. „De zichtbaarheid van zilver en antieke juwelen is afgenomen. Dat is jammer voor de hele branche.”

Aanbod creëert vraag, beamen diverse betrokkenen. Maar de kleinere veilinghuizen missen de kennis en de mankracht om zilver-, glas- of aardewerkveilingen te organiseren die iets losmaken. Julia de Jong van De Zwaan: „Als Sotheby’s en Christie’s vroeger tegelijk gespecialiseerde veilingen hielden, kwamen verzamelaars en handelaren uit Londen en New York over. Die pikten dan meteen de antiquairs in de Spiegelstraat mee.”

Maar Ubbens van Christie’s bestrijdt dat de Amsterdamse kunstmarkt provincialer is: „We zijn juist internationaler geworden. Vorige week hadden we bieders uit negentien landen. En kom eens langs op onze kijkdagen, dan kun je horen hoeveel talen er worden gesproken.”