Techbedrijf zkt voor álle functies: blank/Aziatisch en bij voorkeur man

Eindelijk vertellen Google, LinkedIn en Facebook hoe divers hun personeelbestand is. En ja hoor, wat iedereen dacht is waar: er werken nauwelijks latino’s en Afro-Amerikanen.En ook beduidend meer mannen dan vrouwen.

illustratie hajo

Silicon Valley is een mannenwereld, en die mannen zijn voornamelijk blank en Aziatisch. Dat blijkt uit cijfers over het aandeel vrouwen en minderheden bij een aantal grote techbedrijven in Silicon Valley, die zij na jarenlang verzet hebben gepubliceerd. Google maakte eind mei zijn ‘diversity report’ openbaar, kort daarop volgden LinkedIn, Yahoo en vorige week ook Facebook.

De cijfers bevestigen wat iedereen eigenlijk al dacht: vrouwen zijn ondervertegenwoordigd, met name in de hogere of technische functies; Afro-Amerikanen en latino’s vind je er nauwelijks.

Dat is een probleem, vinden deze bedrijven. Want zij maken producten die de hele wereld aanspreken, maar die wereld is slechts zeer beperkt aanwezig op de werkvloer. Hoe evenwichtiger het personeelsbestand, hoe beter dat is voor het bedrijf, blijkt uit onderzoek. Bedrijven met werknemers met verschillende achtergronden voelen beter aan wat er in de samenleving speelt en kunnen daardoor een groter marktaandeel veroveren. Facebook kreeg bijvoorbeeld veel kritiek toen het foto’s van vrouwen die borstvoeding gaven verwijderde, maar niet optrad tegen vrouwonvriendelijke berichten op de site.

Bij Google blijkt 30 procent van de medewerkers vrouw, 2 procent latino en 1 procent zwart. Bij LinkedIn liggen die cijfers respectievelijk op 39, 4 en 2 procent. Yahoo en Facebook kwamen met uitgebreidere rapportages, waarbij ook werd gekeken naar de diversiteit in de technische en leidinggevende functies. Zo is bij Facebook 69 procent van de werknemers man, in leidinggevende functies is dat 77 procent en in technische functies zelfs 85 procent. De cijfers van Yahoo zijn vergelijkbaar.

Bij deze techbedrijven werken in totaal zo’n 75.000 mensen.

Ook in Nederland is het aantal vrouwen in de techsector laag. VHTO, een landelijk expertisecentrum voor vrouwen en meisjes in beta en techniek, houdt cijfers bij van de branche. Slechts 10 procent van de IT’ers is vrouw. Directeur Cocky Booij: „In Nederland ligt het percentage zelfs nog lager dan in veel andere landen, waar het vaak rond de 35 procent schommelt. Al generaties lang werken vrouwen hier minder en dus zijn er ook minder voorbeelden en rolmodellen en kiezen vrouwen ook minder vaak voor zo’n beroep.”

Angstvallig geheim gehouden

Amerikaanse actiegroepen en journalisten proberen al jaren inzage te krijgen in deze diversiteitsrapporten die de bedrijven voor de federale overheid moeten opstellen. Maar tot nu toe hielden de meeste techbedrijven ze angstvallig geheim. Het gebrek aan vrouwen en minderheden is namelijk een gevoelig onderwerp in Silicon Valley. Er heerst het ideaal van een meritocratie: het gaat er niet om wie je bent of hoe je eruitziet, maar om wat je kunt. Als er vervolgens vooral blanke mannen blijken te werken, heeft het er alle schijn van dat de ideale techwerker wel degelijk met een bepaalde achtergrond wordt geassocieerd.

De meest volhardende poging om de cijfers boven water te krijgen werd in 2011 ondernomen door CNN-journalist Julianne Pepitone. Zij probeerde de diversiteitsrapporten van twintig grote techbedrijven te verkrijgen met een beroep op de Amerikaanse Wet openbaarheid bestuur: de Freedom of Information Act (FOIA). De bedrijven reageerden furieus; Apple, Google, Hewlett-Packard, IBM en Microsoft schakelden zelfs advocaten in om het verzoek aan te vechten. Het publiceren van de diversiteitscijfers zou hun concurrentiepositie aantasten, beweerden de bedrijfsadvocaten. Ze behaalden hun gelijk en hoefden de rapporten niet te publiceren; Pepitone staakte na anderhalf jaar haar strijd.

Waarom zijn de techbedrijven nu opeens wél open over de diversiteit onder hun personeel, of liever, het gebrek daaraan? Een belangrijke reden is dat de publieke druk verder is toegenomen. Zo voerde de bekende predikant en burgerrechtenactivist Jesse Jackson de afgelopen maanden intensief campagne voor meer diversiteit bij techbedrijven. Hij ging naar de aandeelhoudersvergaderingen van onder meer Google, Apple, Facebook en Twitter en drong aan op publicatie van de diversiteitsrapporten. Pas als de cijfers bekend zijn wordt duidelijk hoe groot het probleem eigenlijk is, zo legde hij keer op keer uit. Dan kunnen stappen worden gezet om de diversiteit meetbaar te vergroten.

Ook binnen de techbedrijven zelf is diversiteit een belangrijker thema geworden. Sheryl Sandberg, operationeel directeur van Facebook, ontpopte zich met haar vorig jaar gepubliceerde boek Lean In als een fervent voorvechter voor meer vrouwen in het bedrijfsleven. Nadat Google zijn diversiteitsrapporten had gepubliceerd, konden Facebook en andere bedrijven niet achterblijven.

Meer diversiteit = meer winst

Een laatste, niet onbelangrijke reden is dat een groeiend aantal wetenschappelijke studies laat zien dat diversiteit de bedrijfsresultaten ten goede komt. Terry Morreale van het Amerikaanse National Center for Women & Information Technology somt op: „Een groot onderzoek in 21 landen laat zien dat teams waarin evenveel mannen als vrouwen zitten meer experimenteren en efficiënter te werk gaan. Onder de juiste omstandigheden blijken groepen met veel diversiteit beter in staat tot het oplossen van complexe problemen. En een recente studie laat zien dat meer vrouwen en minderheden in een bedrijf kunnen leiden tot een grotere omzet, meer klanten en een hogere winst.”

Freada Kapor Klein van de actiegroep Kapor Center for Social Impact noemt de recente aandacht voor diversiteit in Silicon Valley een „aardverschuiving”. „Jarenlang hebben leiders van techbedrijven volgehouden dat in Silicon Valley alleen de besten de top bereiken”, vertelt ze. „Zodra zij erkennen dat sommige groepen bewust of onbewust worden buitengesloten kunnen zij hun meritocratische ideaal écht waarmaken.”

Terry Morreale is kritischer. „In het beste geval betekent het vrijgeven van deze diversiteitsrapporten dat deze bedrijven écht iets willen veranderen. In het slechtste geval is het een poging tot goede pr.” Ze wijst erop dat niet alle techbedrijven meegaan in de nieuwe golf van openbaarheid: Apple, Oracle, Microsoft, eBay en anderen houden de lippen nog altijd stijf op elkaar. „Maar de discussie wordt nu in ieder geval openlijk gevoerd”, zegt ze. „Dat is al een grote stap.”