Sterrencast filmt in het Hof van Dordrecht

Dordrecht krijgt een nieuw museum: het Hof, waarin de geschiedenis van de stad wordt verteld. Theu Boermans maakt voor het museum een film over de Eerste Vrije Statenvergadering die hier in 1572 plaatsvond.

Foto Pief Weyman

Cees Geel leunt achterover in zijn stoel, de kin hooghartig omhoog gestoken. Met dit personage valt niet te sollen, spreekt uit zijn lichaamshouding. Gestoken in zestiende-eeuws kostuum en getooid met een donkere, krullende haardos en overvloedige gezichtsbeharing is de acteur nauwelijks herkenbaar. Ook als de filmopnames in het Hof van Dordrecht even worden stilgezet, zodat journalisten de filmset kunnen bekijken en met de acteurs kunnen spreken, blijft Geel in zijn rol van de beruchte geuzenleider Lumey.

„Hij was een sadist, die over lijken ging om gezag af te dwingen”, zegt Geel, die al heel wat afwist van de man die hij vertolkt voor hij werd benaderd voor deze rol. „Ik heb veel belangstelling voor geschiedenis en ik wist dat hier in Dordrecht in 1572 de Eerste Vrije Statenvergadering heeft plaatsgevonden, waarbij plannen voor de opstand tegen de Spanjaarden werden gesmeed.”

De gemeente Dordrecht laat het Hof, een voormalig Augustijnenklooster, restaureren om er een nieuw museum in te openen. Eerder al liet de stad de markante gebouwen Kunstmin en De Holland verbouwen voor culturele doeleinden. „Dordrecht speelde een belangrijke rol in de vaderlandse geschiedenis en dat willen wij hier laten zien”, zegt Peter Schoon, directeur van het Dordrechts Museum, waar het Hof bij hoort. „Het wordt een museum waarin bezoekers een multimediale ervaring beleven. Ze maken een tocht door de geschiedenis van Dordrecht vanaf de Middeleeuwen. Daarin komt bijvoorbeeld ook de Sint Elisabethsvloed uit 1421 aan bod en de Synode van Dordrecht. Het hoogtepunt vormt de film over de Eerste Vrije Statenvergadering.”

In het Hof kwamen van 19 tot en met 23 juli 1572 in het diepste geheim vertegenwoordigers van twaalf steden bijeen. Zij bundelden de krachten voor het verzet tegen het schrikbewind van de hertog van Alva, landvoogd van de Spaanse koning Philips II. Ze besloten daar tot financiële steun aan Willem van Oranje die weliswaar stadhouder van de koning was maar de kant van de opstand had gekozen.

De stadhouder was zelf om veiligheidsredenen niet aanwezig. Hij had een gezant gestuurd, Philips van Marnix, die moest onderhandelen met geuzenleider Lumey. Deze laatste had gezag verworven omdat hij Den Briel had veroverd op de Spanjaarden, maar hij werd ook gevreesd om zijn slachtpartijen onder katholieke geestelijken. Willem van Oranje wilde vrijheid van godsdienst invoeren en sloot via zijn gezant een deal met Lumey: als hij meedeed mocht hij overste van Holland worden.

Genoeg stof voor een spannende film van vijftien minuten. „We willen een film van hoge kwaliteit maken, die over 25 jaar niet gedateerd aandoet”, zegt producent Nandine van Karnebeek. „Daarom hebben we gekozen voor een topregisseur, Theu Boermans, en een topcast.” In de film spelen naast Geel onder anderen Victor Löw, René van Zinnicq Bergmann, Vincent Linthorst, Hubert Fermin, Anniek Pheifer en Rik van de Westelaken. Het scenario werd geschreven door Robert Alberdingk Thijm, bekend van vele televisieseries.

Regisseur Boermans, die net als Geel al veel afwist van de geschiedenis die zich in het Hof heeft afgespeeld, doet zijn best een waarheidsgetrouw beeld te creëren. „Het licht is heel belangrijk”, zegt hij. „Het moet eruitzien als een oud schilderij, een beetje in de stijl van Rembrandt. Ook laten de acteurs met hun houding zien hoe inspannend het was, vijf dagen lang in het geheim vergaderen.”

Om het publiek de film in te trekken begint het verhaal in het heden. Op twee grote schermen buiten de Statenzaal start een ingelaste nieuwsuitzending, gepresenteerd door Journaal-presentator Rik van de Westelaken. Mannen in strakke pakken stappen uit geblindeerde limousines. Ze komen bijeen voor een geheimzinnige vergadering. Een verslaggeefster (Anniek Pheifer) vraagt wat er aan de hand is, maar het antwoord luidt: „Geen commentaar.” De verslaggeefster en de nieuwslezer schetsen de historische context waarbinnen de vergadering in 1572 plaatsvond.

Producent Karnebeek: „Op het moment dat de deur opengaat en het publiek de Statenzaal binnenloopt, gaat in de film de achterdeur van de zaal open en komen de gedelegeerden de vergadering binnen. Dat maakt het levensecht. Na afloop gaat het scherm omhoog. De tafel en stoelen blijven staan. De filmset is dan museumzaal.”