‘Ook woningcorporaties moeten kunnen omvallen’

Woningcorporaties worden te veel beschermd, zei de toezichthouder gisteren. Zo leren ze nooit van hun fouten.

Woningcorporaties moeten failliet kunnen gaan, zei Daphne Braal gisteren tijdens haar verhoor door de parlementaire enquêtecommissie woningcorporaties. Dat wordt nu steeds voorkomen met de ‘zekerheidsstructuur’, waarin de andere corporaties via het Centraal Fonds Volkshuisvesting (CFV) inspringen als er financiële problemen ontstaan.

Maar Braal, directeur van het CFV, vindt dat de verplichte noodsteun van het CFV begrensd moet worden. Het is niet goed „als je altijd bij ons kunt aankloppen als je er een potje van hebt gemaakt”. Want dat leidt tot „leungedrag”. Iedereen weet, zei ze, dat je geholpen wordt als je in financiële problemen komt.

Zo blijft de prikkel voor woningcorporaties om risico’s te nemen in stand. Datzelfde geldt voor de financiële instellingen die hen producten verkopen en leningen verstrekken. Gaat het mis, weten zij, dan krijgen ze hun geld toch wel terug.

Deze zekerheidsstructuur, zei Braal, maakt de sector „kwetsbaar voor partijen die daardoor risico’s binnen weten te krijgen”.

Want er melden zich nog altijd corporaties bij het Centraal Fonds. Het toezicht is verscherpt, zei Braal, maar dat kan problemen niet altijd voorkomen. „Je kunt met toezicht achteraf niet sturen en goedmaken wat er in de boardroom gebeurt.” En daarbij is het nog altijd crisis op de huizenmarkt. „Vroeger verkocht een corporatie met financiële problemen een paar woningen, maar die knop werkt in deze woningmarkt heel moeilijk.”

De enquêtecommissie riep gisteren, op de voorlaatste dag van de verhoren, geen bestuurders uit het verleden op, maar nodigde twee bestuurders van nu uit. De commissie wilde horen hoe het verder moet.

Behalve Braal werd ook Erik Wilders gehoord, directeur van het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW). Het waarborgfonds borgt leningen van corporaties, zodat die tegen een lagere rente kunnen lenen.

Zowel Braal als Wilders ziet woningcorporaties nu steeds meer naar commerciële financiers bewegen om aan geld te komen. Die leningen worden niet geborgd door het waarborgfonds, zei Wilders. Hij wil het liefst dat de commerciële activiteiten van corporaties worden ondergebracht in een dochteronderneming die zo veel mogelijk losstaat van het moederbedrijf.

Heeft dat zin, vroeg de commissie, want uiteindelijk wordt een corporatie die in de problemen komt door nevenactiviteiten toch wel weer gered. Het verandert inderdaad niets als het gaat om risico’s, antwoordde Wilders. „Maar het maakt het allemaal wel transparanter.”