Column

Ondeugend

Een naaktfoto van Simone de Beauvoir? Een lezeres van mijn recente column over de Franse schrijfster vroeg me of ik wist van het bestaan van zo’n foto. Helaas, nee. Feministen hadden ooit bezwaar gemaakt tegen de publicatie ervan, schreef ze. Ik werd nieuwsgierig en ging op zoek.

De foto bleek afgedrukt in het ook in het Nederlands vertaalde boek Tête-à-tête uit 2005, een portret van de relatie tussen Sartre en De Beauvoir door Hazel Rowley. We zien De Beauvoir vanachter terwijl ze naakt op hoge hakken voor een spiegel en wastafel staat en aan haar kapsel frunnikt. Links van haar is een stukje van de badkuip zichtbaar, waaruit ze net is verrezen, rechts staat de wc.

Er is niets te zien waarvoor ze zich hoeft te schamen, maar het blijft een opmerkelijke foto voor een publieke figuur, en zeker als die een feministische schrijfster is.

De foto is omstreeks 1950 in Chicago gemaakt door de fotograaf Art Shay, die bevriend was met Nelson Algren, de man op wie De Beauvoir destijds hartstochtelijk verliefd was (en hij op haar). Over haar indringende brieven aan hem, gebundeld in Een transatlantische liefde, ging mijn column.

Wie Shay googelt krijgt ook andere foto’s van deze ‘sessie’ te zien, iets pikantere zelfs: op een ervan heeft De Beauvoir haar gehakte linkervoet op de badrand gezet, en op een andere trekt ze staande een panty over haar linkerbeen. Het versterkt de indruk die in de brieven ontstaat: die van een sensuele, gepassioneerde vrouw die bij Algren vond wat zij bij Sartre niet meer kon krijgen: een seksuele relatie. Toen haar verhouding met Algren afliep, schreef ze hem somber: „(…) dat is niet echt prettig om te bedenken wanneer je nog een warm hart en een levendig lijf hebt.”

In een toelichting bij de foto schreef Shay: „Mijn vriend Nelson Algren was boos omdat zijn voor tien dollar per maand gehuurde appartement geen bad of douche had. Hij vroeg me daarom of er een plek was waar Madame kon baden of douchen. Hij waarschuwde me met een knipoog dat ‘Frenchy’, zoals hij zei, zelden de deur van de badkamer dichtdeed, vooral die van zijn badkamer waarvan het hengsel kapot was. Ik leende de sleutels van het appartement van een jonge vrouw die ze onder haar deurmat verborg. (…) Als jonge fotograaf van Life Magazine had ik altijd mijn Leica bij me. Ook op die dag. (…). Dus ik was daar (…) toen Simone uit het bad kwam en voor de spiegel haar haar deed. Ik nam snel twee, drie foto’s en zij hoorde de klik. ‘Ondeugende jongen’, zei ze, maar ze sloot niet de deur en vroeg me niet op te houden.”

Voor zover ik kon nagaan heeft Shay de foto’s destijds niet gepubliceerd; ze werden in ieder geval pas bekend toen een ervan werd afgedrukt in Rowleys boek. Drie jaar later, in 2008, ontstond de nodige commotie toen het Franse blad Le Nouvel Observateur de foto royaal op de cover zette ter gelegenheid van de honderdste geboortedag van De Beauvoir.

Woedende feministen trokken met spandoeken naar het kantoor van het blad om te protesteren. Waarom moest een feministische schrijver zó ‘geëerd’ worden? Of zouden Sartre en andere mannelijke filosofen ook nog eens in hun blote kont op de cover komen?

De feministen hadden ontegenzeggelijk een punt, al moet ik bekennen dat ook ik liever De Beauvoir dan Sartre uit het bad zie komen.