Geen plek is veilig, Hamas is overal

Berooide en impopulaire Hamasbeweging hoopt steun te winnen met gewapend verzet tegen Israël

Hysterische berichten uit Gaza vannacht. Tegen vijf uur twittert Anas Hamra: „Ze hebben een vierde gebouw vlakbij geraakt!!! Er zijn ambulances!!!!! Mijn God!! Auto’s glas rook overal”. Nalan Al Sarraj, vrijwel tegelijkertijd: „De electriciteit is uitgevallen! En de aanvallen kwamen overal vandaan! Even dacht ik dat ik dood was”.

Het militaire offensief dat Israël gisteren tegen de Gazastrook begon, eiste al zeker 32 Palestijnse levens, onder wie vrouwen en kinderen. Hamas, de fundamentalistische beweging die Gaza bestuurt, vuurt terug. Haar langeafstandsraketten reikten gisteren ruim 100 kilometer ver. Ze berokkenden vrij weinig schade. Israël beschikt over een geavanceerd raketafweersysteem. Het leven gaat er gewoon door.

Ook in Gaza zijn de straten volgens ooggetuigen niet verlaten. Het is wel rustig op straat, zoals gewoonlijk: door werkloosheid (40 procent) en armoede hebben Gazanen buiten de deur weinig te zoeken. Maar waarom zouden ze tijdens het Israëlische offensief binnen blijven, als ze ook daar niet veilig zijn? Gaza kent geen sirenes of schuilplaatsen. Bovendien is het ramadan, de feestmaand waarin men traditiegetrouw familie bezoekt om het vasten te breken. Gazanen hopen dat de religieuze rituelen hen in deze moeilijke tijden helpen.

Waarschuwingspamfletten

Ze zijn wel bang. Vooral voor een Israëlisch grondoffensief als in 2009, waarbij 1.400 Palestijnen om het leven kwamen; honderden burgers. Bij het vorige luchtoffensief, in 2012, kwamen zo’n 170 Palestijnen om, overwegend burgers. Sommige Gazanen verhuisden gisteren naar familie, omdat ze bijvoorbeeld aan een veldje wonen vanwaar strijders projectielen kunnen afschieten. Die veldjes zijn vaak doelwit van Israël, dat Hamas duidelijk wil maken dat het moet stoppen met vuren, maar niet op veel burgerdoden uit is. Het strooit waarschuwingspamfletten over de bevolking uit.

„Overal liggen papiertjes waarop staat: blijf uit de buurt van Hamasleden”, vertelt Moshera Jamal (30) aan de telefoon. „Maar wie weet wie en waar die Hamasleden zijn? Mensen weten niet wat te doen, waar ze heen moeten. Geen plek is veilig.” Palestijnen kunnen Gaza niet verlaten, daar Israël en Egypte de strook hermetisch hebben afgesloten. En ze kunnen Hamas moeilijk ontlopen: de beweging regeert feitelijk de dichtbevolkte strook, en is dus overal.

Hamas, dat in 2006 de laatste verkiezingen won, verloor veel krediet sinds het Gaza regeert omdat het niet in de behoeften van de bevolking kan voorzien. Burgers hebben tekorten aan elektriciteit, brandstof en water. Toch oogst Hamas nu respect. Gazanen weten ook dat een groot deel van hun problemen aan de Israëlische blokkade te wijten is. En geen Gazaan vindt dat Hamas de Israëlische aanvallen kan accepteren. Dit is mogelijk een reden waarom Hamas zich maandag liet verleiden tot het afvuren van raketten, terwijl het zich sinds november 2012 aan een wapenstilstand hield. Het wint aan populariteit.

„Er is verschil tussen de militante en de politieke vleugel van Hamas”, zegt Jamal. „Als wij worden aangevallen staat elke Palestijn achter de strijders van Hamas: zij verdedigen ons. Niemand in Gaza wil de politieke tak van Hamas aan de macht. Maar in deze tijden moeten we elkaar steunen.”

Isolatie

En Hamas heeft niet zoveel te verliezen. Israël bombardeert weliswaar woonhuizen en raketwerpers, maar brengt de organisatie geen grote schade toe. De verwachting is dat de oorlog de wankele eenheidsregering, die Hamas vorige maand met zijn aartsrivaal Fatah overeenkwam, de das om doet. Maar verzoening bracht Hamas toch al niet wat het ervan had gehoopt: geld.

Hamas is helemaal blut sinds de Moslimbroederschap vorig jaar in Egypte uit de macht is gezet en het Egyptische leger de lucratieve smokkeltunnels naar Gaza sloopte. Eerder verloor Hamas al zijn geldschieters in Iran en Syrië , nadat het in de Syrische burgeroorlog partij had gekozen voor de rebellen. Hamas hoopt door zijn optreden tegen het regionaal zo gehate Israël op hernieuwde solidariteit.

Ook uit het Westen. Hamas noemde de Israëlische aanval op het huis van een Hamaslid, dat vol familie zat, gisteren een „slachtpartij” en „een lelijke oorlogsmisdaad”. De beweging zegt dat Israël met de agressie begon en dat zij recht heeft op zelfverdediging. Nu zegt Israël natuurlijk dat Hamas begon, maar feit blijft dat Hamas eigenlijk niet op deze oorlog zat te wachten.

Want het risico bestaat dat een Israëlisch grondoffensief Hamas uit de macht verdrijft. Een nieuw staakt-het-vuren is een aantrekkelijker vooruitzicht. Maar eerst zal Hamas laten zien wat het nog waard is.