En opnieuw moet de TROS een hoge boete betalen

De Raad van State verlaagde vanmorgen de boete aan de TROS voor kinderprogramma Het Sprookjesboomfeest naar 69.000 euro.

Sprookjesboom: TROS-programma, en musical en attractie van De Efteling.

Honderdduizenden euro’s boete heeft de TROS al moeten betalen aan het Commissariaat voor de Media. Met sluikreclame voor supermarkt C1000 in Bibaboerderij, het reisbureau van de familie Van der Valk in Alle fans aan dek en andere bedrijven schond de omroep de afgelopen jaren met grote regelmaat de Mediawet.

In de laatste nog lopende juridische procedure tegen de TROS is daar vanmorgen nog eens 69.000 euro bijgekomen. De Raad van State verlaagde de boete die het Commissariaat had opgelegd wel, van 120.000 naar 69.000 euro. De TROS heeft het reclameverbod en het dienstbaarheidsverbod uit de Mediawet overtreden, maar het Commissariaat gebruikte volgens de Raad ten onrechte dezelfde motivatie voor beide overtredingen.

In Het Sprookjesboomfeest, uitgezonden in 2009 en 2010, maakte de TROS reclame voor De Efteling. Zes weken na de slotuitzending opende De Efteling de attractie ‘Sprookjesboom’. Volgens de Raad van State had de TROS afspraken moeten maken met De Efteling over exploitatie van het merk Sprookjesboom, om belangenverstrengeling te voorkomen.

De boete van vanmorgen is de laatste in een lange reeks. Tegen de uitspraak is geen beroep meer mogelijk. De TROS, lang de grootste omroep van Nederland, is een recidivist. De omroep werkte regelmatig op het grensgebied van publieke en commerciële tv. Een met publiek geld gefinancierde omroep mag niet dienstbaar zijn aan het maken van winst door derden.

Toenmalig minister Plasterk (Media, PvdA) gaf de omroep in 2009 een gele kaart, bij nog een boete zou de TROS mogelijk uit het bestel worden gestoten, maar zover durfde Plasterk toch niet te gaan. De TROS, sinds 1 januari gefuseerd met de AVRO, staat nog wel onder verscherpt toezicht van het Commissariaat.

In een interview vorig jaar ontkende toenmalig TROS-directeur Peter Kuipers dat zijn omroep zich jaren heeft laten misbruiken door commerciële partijen. „Onzin. Wij hebben ons nooit laten leiden door commerciële overwegingen. Maar ik begrijp hoe het gaat: je bent succesvol, bereikt miljoenen en dan klagen concurrenten snel.

Volgens Kuipers kan je kindertelevisie financieel gezien niet zelf maken. „Het is zo’n kleine doelgroep. Bij externe producenten zitten er altijd andere businessmodellen achter. Wie dat ontkent, ontkent de werkelijkheid. ‘Zo commercieel was anders niet de opzet van Sesamstraat’, zeggen ze dan. Zo was de opzet wél. De Sesamstraatmerchandise ligt breed uitgestald in de winkel. Mag dat dan wel? En Bibaboerderij niet? De boodschap van dat programma was: ‘Appels zijn gezond’. En dan lagen er Bibaboerderij-appels in de supermarkt.”

De TROS betaalt de boetes niet uit het rijksbudget, maar uit verenigingsgeld, afkomstig van bijvoorbeeld de omroepbladen. De boete komt ten goede aan de mediabegroting.