De paus hervormt zijn bank: minder winst, nieuwe topman

Foto iStock

Officieel heet het Het Instituut voor Religieuze Werken, maar het is beter bekend als de Vaticaanbank. Ook deze instantie ontsnapt niet aan de schandalen en fraudes die de hele banksector plagen. De bank is vaak verdacht van het witwassen van geld en het mogelijk maken van belastingontduiking voor Italiaanse rekeninghouders. Momenteel loopt er ook weer een onderzoek naar een hooggeplaatste monseigneur die hiervan wordt verdacht.

Paus Franciscus wil al langer afrekenen met alle schandalen uit het verleden. Officiële mededelingen worden aan het einde van de ochtend verwacht, maar de verwachting is dat de bank in de toekomst geen vermogensbeheer en investeringen meer gaat doen.

Wat gaat er veranderen?

Toen hij vorig jaar maart tot paus werd gekozen, vroeg Franciscus zich hardop af of het Vaticaan eigenlijk wel een bank nodig had. Het antwoord is ja, maar dan moet de bank zich wel weer focussen op zijn kerntaken: het financiële verkeer vergemakkelijken voor katholieken in heel de wereld – grote instellingen en organisaties, maar ook die missionaris in de rimboe.

Wie is de nieuwe topman?

Waarschijnlijk de Franse financiëel expert Jean-Baptiste de Franssu. Zijn voorganger, de Duitse bankier Ernst von Freyberg was vorig jaar februari benoemd als de nieuwe topman, nog net door de voorgaande paus. Hij heeft al veel hervormingen doorgevoerd. Maar paus Franciscus wil iemand die in Rome woont en niet op en neer reist.

Wat is er het afgelopen jaar al gebeurd?

Alle rekeningen bij de bank zijn doorgelicht. Dat zijn er ongeveer 20.000. Tweeduizend rekeninghouders hebben te horen gekregen dat ze een andere bank moeten zoeken, omdat de bank zich wil concentreren op zijn doelgroep - “katholieke instellingen, leden van de clerus, werknemers of voormalige werknemers van het Vaticaan, en de ambassade en diplomaten die zijn geaccrediteerd bij de Heilige Stoel”.

Daarnaast is de controle op frauduleuze transacties aanzienlijk verscherpt, en er loopt een handvol onderzoeken naar transacties waarbij mogelijk iets niet klopt. Bovendien publiceert de bank nu een jaarverslag.

Wat staat daar in?

Dat de grote schoonmaak geld kost. De winst van de bank is vorig jaar sterk gedaald. Van 87 miljoen euro in 2012 naar 3 miljoen euro vorig jaar. Dat komt vooral door de herstructurering. Maar er staat ook een verlies van 15 miljoen euro in op vaag omschreven transacties. In verband hiermee wijzen de media naar de omstreden, voormalige tweede man in het Vaticaan, kardinaal Tarcisio Bertone.