Het papieren kaartje verdwijnt (maar stiekem ook weer niet)

Het papieren kaartje bestaat vanaf morgen niet meer, maar je kunt wel een nieuw papieren kaartje kopen. Wat verandert er nu echt voor de forens? Gaan de poortjes dicht? En die stempels van de conducteurs, wat gaat daarmee gebeuren?

Vanaf morgen is het papieren treinkaartje niet meer. Voorbij zijn de momenten dat je nerveus bij de automaat wachtte op een geprint kaartje en ondertussen de klok in de gaten hield. Geen conducteurs meer die het kaartje komen knippen. Geen gele kaartjes meer die uit je portemonnee puilen als herinneringen aan voorbije reizen.

Allereerst: waarom ook alweer?
Twee redenen. Allereerst moet de invoering van de OV-chipkaart het mogelijk maken om het reizen met verschillende vervoerders makkelijker te maken. In de praktijk dient een reiziger echter nog steeds in- en uit te checken bij de verschillende maatschappijen.

Daarnaast moet de overstap op de OV-chipkaart de sociale veiligheid vergroten en het zwartrijden tegengaan. Zo moeten de poortjes bij de stations dergelijke figuren uit de treinen houden. Tenzij ze netjes een ov-chipkaart aanvragen en er tegoed op zetten - maar dan zijn het geen zwartrijders meer.

Het was vroeg vanochtend, dus ik ben mijn OV-chipkaart vergeten. Wat nu?
Twee opties: of je neemt een geanonimiseerde chipkaart á 7,50 waar je tegoed op kunt laten storten, of je koopt een papieren kaartje.

Nogmaals, het was vroeg: een papieren kaartje?
Ja.

Die waren toch afgeschaft?
Die zonder chip. Maar bij speciale automaten - herkenbaar aan het blauwe bord - kun je nog steeds papieren kaartjes halen voor eenmalig gebruik. Die automaten staan op ieder station. De nieuwe kaartjes verschillen van de oude door de chip, want anders kom je immers niet door de poortjes (tenminste, als ze gesloten zijn). Ze zijn niet zo heel nieuw, aangezien de papieren chipkaartjes al in juni zijn geïntroduceerd.

Deze kaartjes zijn een euro duurder en echt bedoeld voor incidentele reizigers die een tot zes keer per jaar met de trein reizen, of forenzen die hun kaartje vanochtend zijn vergeten. Deze groep is goed voor 20 procent van alle reizen die bij de NS worden gemaakt; 80 procent van alle trips wordt namelijk al met de OV-chipkaart gemaakt.

Overigens kan er op de Heuvellandlijn van Veolia nog steeds een ouderwets papieren kaartje gekocht worden. De reizigers op dit traject tussen Maastricht en Kerkrade maken bijna geen gebruik van andere vervoerders.

Foto ANP / Jeroen Jumelet

Zijn de stations nu volledig ontoegankelijk door de poortjes? Kan ik de vrouw nog uitwuiven op het perron, of behoort het dramatisch meerennen op het perron nu tot het verleden?
De stations blijven nog gewoon open, aangezien er nog veel onduidelijkheid is over of stations nu wel of niet moeten worden afgesloten. Zo vormen zeven stations in Nederland een doorgangsroute tussen twee delen van een stad. In theorie moet je dan dus een kaartje kopen om van het ene naar het andere deel te gaan. De NS wil deze zomer experimenteren met zogenaamde passagebewijzen: tickets die op naam staan van mensen die vaak een station moeten passeren.

Daarnaast is het nog maar de vraag of stations echt dichtgaan voor niet-reizigers. VVD en PvdA lieten dit jaar tijdens een debat in de Tweede Kamer weten dat treinstations niet helemaal dicht moeten. Hoe zich dat dan weer verhoudt tot de aanvankelijke doelstelling om zwartrijders aan te pakken is weer een heel andere vraag.

De NS gaat in ieder geval vijf stations in augustus afsluiten als proef. Het gaat om Houten, Enschede, Almere Centrum, Rotterdam Alexander en Woerden. Wie een OV-chipkaart of een papieren chipkaart heeft, kan nog op deze stations terecht. Mocht de proef bevallen, dan blijven de poorten gesloten. Als alles goed gaat wil de NS in 2016 82 stations alleen nog maar toegankelijk maken voor chipkaarten.

2016… die poorten staan er toch al een tijdje?
Klopt. Dat ze niet gelijk in gebruik zijn genomen heeft te maken met dat reizigers eerst aan de OV-chipkaart moesten wennen. Let wel: dit proces is al 13 jaar gaande.

Hoeveel mensen hebben nu een OV-chipkaart?
Volgens Trans Link Systems, het bedrijf achter de OV-chipkaart, beloopt het aantal OV-chipkaarten ongeveer 13,7 miljoen. Met die bijna 14 miljoen kaarten zijn er dit jaar alleen al 1,9 miljard transacties gedaan. Ter vergelijking: in 2008 was dit nog 0,2 miljard.

Werkt die OV-chipkaart naar behoren?
Daar lopen de meningen over uiteen. OV-reizigers gaven in de Klantenbarometer in 2013 de OV-chipkaart in 2013 een 7,6. Dat is een behoorlijke verbetering ten opzichte van 2010, toen de OV-chipkaart nog een 6,8 scoorde.

Bij het OV Loket, de ombudsman voor het openbaar vervoer, lijkt het belangrijkste punt van kritiek nu het Voordeelurenabonnement te zijn. Het kan immers gebeuren dat iemand een deel tijdens de spits reist en een deel daarna. Voorheen kocht je twee kaartjes: een voor het duurdere deel in de spits en een voor het deel waar je 40 procent op krijgt.

Wie nu incheckt tijdens de spits en niet voor het hele traject het volle tarief wil betalen, moet nu uit de trein stappen, uitchecken en weer opnieuw inchecken om wel die korting te krijgen. Knap vervelend als er een trein staat te wachten, helemaal als de paaltjes waar je moet inchecken nergens te vinden zijn. Of nog erger: ze zijn defect.

Wat gebeurt er eigenlijk met die stempels van de conducteurs?
Dat weten ze bij de NS ook niet. Misschien is het iets om Marktplaats in de gaten te houden.