Duitse tol werpt drempel op in Europa en dat is te betreuren

Automobilisten worden in heel Europa verschillend behandeld. Het ene land heft tol, het andere niet. De brandstofaccijns zijn in het ene land hoger dan in het andere, en ook andere belastingen die de aanschaf of het bezit van auto’s betreffen, verschillen per land. Belastingsystemen in de Europese lidstaten zijn vrij.

Het plan van Duitsland om ook voor personenauto’s tol te gaan heffen, heeft serieus vorm gekregen en dreigt zo bij te dragen aan een verder onderscheid bij de behandeling van automobilisten. De Duitse minister van Verkeer, Dobrindt, presenteerde gisteren zijn voorstel en daarmee lijkt zijn partij, de christen-democratische CSU, binnen te halen wat zij voor de verkiezingen beloofde. Ook al zijn haar coalitiepartners CDU en SPD eigenlijk geen voorstander van de tol. Het verzet ertegen zal aanzwellen, bijvoorbeeld vanuit Nederland waar de ANWB een petitie heeft opgesteld die de bond aan het Europees Parlement zal aanbieden. Oostenrijk kondigde al eens aan juridische stappen te overwegen en ook de Nederlandse minister van Verkeer, Schultz van Haegen (VVD), liet eerder dit jaar weten dat ze alle wegen zal bewandelen om de tol tegen te houden.

‘Discriminatie’ is het argument van bezwaarmakers, naast de lastenverzwaring die de tolheffing betekent, waarvan de revenuen naar het rijkste land van Europa vloeien. En op discriminatie lijkt het. Want de Duitsers zelf moeten weliswaar ook betalen voor het tolvignet dat ze op hun voorruit moeten plakken, maar ze krijgen de heffing gecompenseerd via verlaging van de wegenbelasting.

Op zichzelf is een maatregel die het gebruik van de auto duurder maakt en het bezit ervan goedkoper, uit milieuoverwegingen toe te juichen. Het is ook een in Nederland vaak gehanteerd argument. En het is maar de vraag of ‘Europa’ het argument van discriminatie zal aanvaarden: het staat een land vrij om tol te heffen en zijn eigen (wegen)belastingsysteem te hanteren. Maar er is wel een ander bezwaar dat Europa te denken zal geven. De bedoeling is de tol voor alle Duitse wegen te laten gelden. Toen België in 2012 met een plan voor een wegenvignet kwam, benadrukte de Europese Commissie dat er alternatieven in de vorm van tolvrije routes moesten blijven, ook voor de Belgen zelf.

In Duitsland zelf bestaan ook bezwaren tegen de tolheffing, die tot veel rompslomp zal leiden. De vraag is of een accijnsverhoging in combinatie met lagere wegenbelasting niet eenvoudiger en effectiever is. Meer in het algemeen geldt dat of de tol nu juridisch houdbaar is of niet, hij strijdt met Europese afspraken die het vrije verkeer van personen en goederen centraal stellen. Elke drempel die daartegen wordt opgeworpen, is er een te veel.