Wending aan het front in Oekraïne

Van een kantelpunt lijkt sprake, nu Oekraïense regeringstroepen er dit weekend in slaagden enkele belangrijke steden te heroveren. De Russische president Poetin heeft hier nog niet op gereageerd.

Strijd met separatisten in oosten van Oekraïne

In de Oekraïense mijnstreek Donbass zijn afgelopen weekeinde de krachtsverhoudingen gekeerd. De regering in Kiev heeft zaterdag in de oostelijke provincies militair en politiek het initiatief naar zich toe getrokken. Van een wapenstilstand of onderhandelingen is nu geen sprake. Rusland, dat op zo’n bestand had aangedrongen, houdt zich nog afzijdig.

Zaterdag heeft de Oekraïense krijgsmacht enkele belangrijke steden in de Donbass heroverd op de gewapende separatistische milities. Onder druk van de overmacht hebben troepen van de ‘landstorm’ van de Volksrepubliek Donetsk hun eerste bolwerk Slavjansk en vier andere plaatsen opgegeven. De milities hebben zich teruggetrokken rond Donetsk en Loegansk.

Volgens president Petro Porosjenko van Oekraïne moet de herovering van het gebied ten noorden van Donetsk nog niet als overwinning worden opgevat maar heeft de inname van Slavjansk wel „ongelooflijk symbolische betekenis”. Als blijk daarvan werd de Oekraïense vlag op het dak van het stadhuis gehesen.

Porosjenko gaf de regering meteen opdracht bouwvakkers naar de heroverde plaatsen te sturen. Ze moeten er zo snel mogelijk de waterleiding, elektriciteit en riolering repareren die na drie maanden strijd zwaar beschadigd is geraakt.

Volgens de nieuwe Oekraïense minister van Defensie, die pas sinds donderdag in functie is, hebben de separatisten veel van hun materieel en munitie achtergelaten. Een groot aantal manschappen zou door de troepen van Kiev zijn „vernietigd”, aldus minister Valeri Geletei. Een deel van de milities die zaterdag uit werden verdreven Slavjansk, Kramatorsk, Droezjovka en Konstantinovka heeft echter wel weten te vluchten. Manschappen onder leiding van de Russische huurling Igor Girkin, bekend onder zijn nom de guerre Strelkov (de Schutter), hebben de wijk genomen naar Donetsk. Gisteren werden gevechten en beschietingen gemeld in de buurt van het internationale vliegveld Sergej Prokofjev. In de stad zelf, die wordt beheerst door de separatisten van de volksrepubliek, bleef het rustig. De meeste burgers blijven thuis. Naar een separatistische aanhankelijkheidsdemonstratie voor de pro-Russische volksrepubliek op het Lenin-plein in Donetsk kwamen zondag een paar duizend mensen. Zoals gebruikelijk trokken de sprekers op het podium parallellen tussen de Tweede Wereldoorlog en de huidige strijd „tegen de fascistische junta in Kiev”.

De Oekraïense strijdkrachten zijn niet van plan de steden Donetsk (een miljoen inwoners) en Loegansk (400.000) te bestormen. De Veiligheids- en Verdedigingsraad van Oekraïne, een belangrijk adviesorgaan voor de president, heeft gisteren de lijn uitgezet dat Donetsk en Loegansk „geblokkeerd” worden. Zo wil de regering in Kiev voorkomen dat burgers bij gevechten omkomen. De raad hoopt dat de rebellen, afgesneden van externe hulp en materiële versterkingen, uit zichzelf uiteindelijk de wapens zullen neerleggen. Het grootste deel van de grens met Rusland is door het offensief van de Oekraïense strijdkrachten nu redelijk effectief afgesloten.

Cruciaal in de strategie van Porosjenko is dat de Russische president Poetin zich niet openlijk mengt in het militaire conflict. Poetin riep Porosjenko vorige week op tot een wapenstilstand en onderhandelingen met de pro-Russische opstandelingen. Tot nu toe heeft hij zich niet uitgelaten over de wending aan het front in de Donbass.

Het gebrek aan openlijke steun leidt wel tot verbittering onder de separatisten. Strelkov zei vrijdag al dat hij Slavjansk zou moeten opgeven als de Russen niet te hulp schieten. Volksgouverneur Pavel Goebarev kondigde gisteren aan dat de pro-Russische milities nu overgaan tot een guerrillastrijd.