Waarom Nike op FrieslandCampina en Univé lijkt

Foto Bloomberg

Ze roepen altijd zo’n bijzonder gevoel op, coöperaties. FrieslandCampina, Univé, Rabobank, Dela. “Wij zijn een coöperatie. Hierdoor hoeven we niet te streven naar een zo hoog mogelijke winst. Er zijn immers geen aandeelhouders, maar leden”, zo verwoordt Rabobank het.

Coöperaties zijn verenigingen die een bedrijf uitbaten. De leden zijn gezamenlijk eigenaar, omdat ze samen meer kunnen dan in hun eentje. Nederland telt er zo’n zevenduizend. Dit weekend werden ze, op de door de Verenigde Naties uitgeroepen Internationale Dag van de Coöperaties, nog maar eens extra geroemd omdat ze zo goed zijn voor de “duurzame ontwikkeling”.

Maar sinds een aantal jaar heeft de coöperatie aan idealisme ingeleverd. Buitenlandse bedrijven hebben de bedrijfsvorm omarmd, omdat een coöperatie over uitgekeerde dividenden namelijk geen belasting hoeft te betalen. Dus kan iedereen met een Nederlandse coöperatie belastingvrij geld wegsluizen naar het buitenland.

Zes aansprekende bedrijven die een coöperatie zijn:

1. Huawei


Wie coöperaties rangschikt op basis van jaaromzet vindt de bekende coöperatie Rabobank Nederland (13 miljard) op de eerste plaats. Maar met 12,8 miljard euro omzet wordt Rabobank op de voet gevolgd door het Chinese telecommunicatiebedrijf Huawei. Het bedrijf, opgericht door voormalig Volksbevrijdingssoldaat Ren Zhengfei, wordt met name in de VS geregeld beticht van spionage. In tegenstelling tot de Rabobank heeft Huawei geen leden.

2. KPMG en consorten


Eigenlijk is het geen verrassing, want als iemand weet hoe je het fiscaal het beste kan organiseren zijn zij het. De meeste grote accountantskantoren adviseren hun (internationale) cliënten ook hoe ze zo min mogelijk belasting kunnen betalen. Van de grote spelers zijn onder meer EY, PWC en KPMG een coöperatie.

3. Nike


In het boek Het Belastingparadijs vatten de auteurs de ironie mooi samen: “De coöperatie werd dus ooit bedacht als bedrijfsvorm voor lokale bedrijfjes, niet voor grote multinationals.” Maar die gebruiken de voordelen maar wat graag. Neem sneakergigant Nike, dat op het adres van het Hilversumse Europese hoofdkantoor drie coöperaties heeft ingeschreven. Daaronder ook Nike Victory Coöperatief U.A. Onder de coöperatie hangt een trits holdings: van de Asia Holding, tot de Global, Australia en Dunk Holding.

4. Emac

Geen bekende naam, maar wel een trendsetter. Op 27 februari 2006 schrijft een Zuid-Hollands trustkantoor de eerste buitenlandse coöperatie in bij de KvK, blijkt uit onderzoek van de Volkskrant. Het bedrijf EMAC dat grond opkoopt, registreert dan de eerste van de vele Illyrian Land Fund Cooperaties waarmee de winsten van landaankopen in Servië, Kroatië en Slovenië belastingvrij naar de beleggers worden doorgesluisd.

5. Echt Hema


Op het Prins Bernardplein 200 in Amsterdam is trustkantoor Intertrust gevestigd. En Intertrust biedt onderdak en ondersteuning aan een heleboel coöperaties. Wat te denken van Dutch Lion Coöperatief U.A.: goed voor een omzet van 1,2 miljard in 2013 (en een verlies van 45,6 miljoen). Even doordenken en de ware aard van Dutch Lion is duidelijk. Onder de coöperatie van de Britse investeringsmaatschappij Lion Capital valt namelijk de Hema. Intertrust herbergt vele andere coöperaties, bijvoorbeeld die Mora (van de MMM…) en het wereldwijde Tomskins.

6. Walmart

https://www.youtube.com/watch?v=MptadcLAnu4
Het is ‘s werelds grootste retailconcern, maar ondanks de 11.088 filialen wereldwijd heeft het Amerikaanse Walmart geen vestiging in Nederland. Bezittingen zijn er wel, want de in Amsterdam gevestigde Walmart Investments Coöperatie U.A. heeft liefst 10,8 miljard euro op de balans staan. Inderdaad: “Save money. Live better.”