Duitsers hebben nu echt genoeg van ‘digitale bezetter’ Amerika

De ontmaskering van een Amerikaanse spion zet de vriendschap tussen de landen wederom onder druk.

„Het is een spel met onze vriendschap”, zei de Duitse bondspresident Joachim Gauck gisteravond in een tv-interview over de Amerikaanse inlichtingendienst die mogelijk twee jaar lang gebruikmaakte van een Duitse dubbelspion. „Het is nu wel een keer genoeg geweest.”

Vrijdag werd bekend dat de Duitse politie woensdag een man heeft aangehouden die ervan wordt verdacht ruim 200 documenten te hebben verkocht aan een Amerikaanse veiligheidsdienst – volgens de Frankfurter Allgemeine Sonntagszeitung aan de CIA. Enkele documenten zouden gaan over het Duitse onderzoek naar de manier waarop de Amerikaanse NSA volgens klokkenluider Edward Snowden jarenlang in Duitsland heeft gespioneerd, en onder andere de mobiele telefoon van bondskanselier Angela Merkel afluisterde.

In vergelijking met de harde uitspraken van de president, is de regering relatief voorzichtig. Merkel zelf heeft nog niet officieel gereageerd. In een gesprek met Duitse journalisten onderweg naar China zei ze verontrust te zijn. Als de aantijgingen kloppen, „gaat het om een zeer ernstige zaak”, zei Merkel. Dit is niet wat zij beschouwt als een vorm van samenwerking op basis van vertrouwen.

Volgens minister van Buitenlandse Zaken Frank-Walter Steinmeier kan niet zomaar worden overgegaan tot de orde van de dag. Maar hij vindt het veel te vroeg om, zoals sommige oppositiepartijen eisten, een of meer diplomaten van de Amerikaanse ambassade in Berlijn uit te wijzen.

Minister van Binnenlandse Zaken Thomas de Maizière ging nog het verst in zijn kritiek op de Amerikanen. Hij sprak van harde verwijten. „Ik verwacht nu snel een eenduidige reactie van de Amerikaanse regering”, zei De Maizière in een gesprek op televisie. Hij noemde de VS weliswaar Duitslands belangrijkste partner, maar voegde eraan toe dat het geen „kritiekloze vriendschap” betreft. Verder wees hij erop dat Duitsland meer werk moet maken van contraspionage.

Volgens de in dit soort gevallen doorgaans goed geïnformeerde Duitse boulevardkrant Bild werkt de Duitse regering aan „de planning van tegenmaatregelen”. In een document dat in handen is van de krant en dat circuleert op het ministerie van Binnenlandse Zaken staat dat de taak van Duitse veiligheidsdiensten in de VS moet worden uitgebreid. De Maizière zou bovendien een ‘360 graden blik’ eisen, ook met betrekking tot landen als Groot-Brittannië en Frankrijk. In opdracht van het Kanzleramt verzamelen Duitse inlichtingendiensten volgens Bild nu nog geen informatie over NAVO-partners.

In de Bondsdag kreeg de regering het verwijt zich onvoldoende tegen Amerikaanse spionage te verweren. Merkel heeft volgens Katja Kipping, voorzitter van Die Linke, niets geleerd van de NSA-affaire.

Opvallend hard was de reactie van CSU-parlementariër Hans-Peter Uhl. In Welt am Sonntag zei hij dat de Amerikanen zich in Duitsland gedragen als „een digitale bezettingsmacht”.

De Bundesnachrichtendienst, de Duitse veiligheidsdienst, onderzoekt nog hoeveel schade de dubbelspion heeft aangericht met de verkoop van de documenten. In de meeste gevallen zou het gaan om niet al te waardevolle informatie, zeker niet over het onderzoek naar de NSA-affaire.