Onlangs verdwenen drie Israëlische tieners. Lees hier wat dat ontketende

De Israëlische premier Benjamin Netanyahu staat naast twee vaders die elkaar troosten tijdens de begrafenis van hun tienerzoons. Zij werden ontvoerd en vermoord op de Westbank, samen met een derde jongen. Foto Reuters / Baz Ratner

Wraakacties in de vorm van lucht- en raketaanvallen, honderden arrestaties en gewelddadige protesten volgen elkaar al weken snel op in Israël en Palestina. Dit alles volgt direct of indirect op een vermeende ontvoering die drie weken geleden plaatsvond. Hierbij een chronologisch overzicht van de gebeurtenissen sindsdien.

12 juni: De drie Israëlische tieners Gilad Shaar (16), Naftali Frenkel (16) en Eyal Yifrach (19) stonden te liften na hun bijbelles in een nederzetting op de Palestijnse Westelijke Jordaanoever. Vermoedelijk werden ze toen door onbekenden meegenomen, zo schreef onze correspondent Leonie van Nierop hierover in NRC Handelsblad (€). Hun laatste levensteken was een telefoontje naar de politie op 12 juni. ‘We zijn ontvoerd’, daarna werd de verbinding verbroken.

13 juni: Israël startte een massale zoekactie op de Westelijke Jordaanoever, de grootste militaire operatie in dit gebied sinds de Tweede Intifada (2000-2005). Talloze huizen zijn doorzocht tussen Hebron in het zuiden en Jenin in het noorden, vooral Hamas-leden zijn doelwit. In totaal zijn zeker zeshonderd mensen opgepakt. Honderdduizenden Palestijnen uit Hebron en omgeving konden zich niet meer verplaatsen. De Gazastrook, waar troepen van Hamas de dienst uitmaken, werd hermetisch afgesloten.

De Israëlische premier Netanyahu verklaarde een dag later dat de drie jongens “zijn ontvoerd door een terroristische organisatie”. Hij hield de Palestijnse president Abbas verantwoordelijk, omdat de ontvoering zou zijn beraamd vanuit gebied waar de Palestijnen zeggenschap hebben. Abbas is bovendien medeplichtig, stelde Netanyahu, omdat hij onlangs samen met Hamas een regering van technocraten overeenkwam. Hamas ontkende betrokkenheid bij de ontvoering en noemde de beschuldigingen van Netanyahu ‘dom’.

‘Het lijkt deels een collectieve straf’

Van Nierop legde in NRC uit dat een deel van de ingrijpende maatregelen onderdeel lijken van een grootschalige zoektocht naar de jongens, maar een ander deel lijkt een collectieve straf:

“Daarover klaagt ook de Palestijnse regering, die erop wijst dat de ontvoering weliswaar plaatsvond op Palestijns gebied, maar dat Israël daar als bezetter alle controle heeft. Bovendien helpen Palestijnse veiligheidsdiensten Israël zoeken naar de tieners.”

16 juni: Israël voerde een luchtaanval uit op Gaza, en verklaarde dat trainingskampen van Hamas en andere Palestijnse terreurgroepen doelwit waren. De arrestaties en huiszoekingen gingen onverminderd door in het afgesloten gebied.

30 juni: : Militairen troffen de lichamen aan van de drie ontvoerde tieners vlak bij het plaatsje Halhul, niet ver van de plaats waar ze verdwenen. Ze lagen op een open veld, onder een hoop stenen. Het drietal is herkend aan hun kleding en schoeisel. Volgens het leger waren ze al snel na hun verdwijning doodgeschoten, waarschijnlijk in de auto van de ontvoerders, waarna ze haastig zijn verstopt.

‘Hamas zal boeten voor de dode tieners’

Honderden Israëliërs kwamen hierop spontaan samen en riepen om wraak, en Netanyahu beloofde direct: Hamas zal boeten voor de dode tieners. De nacht erop volgden tientallen luchtaanvallen op de Gazastrook waarbij drie doden vielen. Voor het eerst in tijden raakten ook Palestijnse raketten Israëlische gemeenschappen rond Gaza. Bij protesten tegen de legeractie zijn zes Palestijnen doodgeschoten.

1 juli: Honderden mensen woonden de herdenkingsdienst bij voor de drie overleden tieners. Na afloop werd het drietal samen begraven in Modiin, in Midden-Israël. Minister van Defensie Moshe Yaalon zou volgens persbureau AP hebben voorgesteld op de Westoever een nieuwe nederzetting te bouwen ter nagedachtenis aan het drietal. Zijn collega Naftali Bennett ziet volgens de krant Haaretz meer in de invoering van de doodstraf voor Palestijnse strijders en een grote aanval op de Gazastrook, waar Hamas de lakens uitdeelt.

2 juli: Het lichaam van de zestienjarige Palestijn Mohammed Abu Khdeir is gevonden in een bos bij Jeruzalem. De Israëlische autoriteiten arresteerden kort hierop zes Joodse verdachten. Een van hen zou hebben bekend, zo schrijft The Jerusalem Post. De Israëlische minister van Nationale Veiligheid noemde de moord op Khdeir “een schokkende en onacceptabele daad die ieder normaal mens, zeker in een sterk en democratisch land als Israël, sterk veroordeelt”.

Een vrouw met een wandelstok loopt achter twee Palestijnse militanten langs. Zij houden de wacht tijdens de begrafenis van een van Hamas-militant die omkwam tijdens een Israëlische luchtaanval. Foto Reuters / Mohammed Salem

Veel Palestijnen zien de moord als wraak voor de dood van de drie ontvoerde Israëlische tieners. De politie onderzoekt de zaak van Mohammed Abu Khdeir nog, maar heeft volgens een woordvoerder een “sterke indicatie” dat de daders een nationalistisch motief hadden.

Khdeir zou levend zijn verbrand

In Oost-Jeruzalem braken onmiddellijk dagenlange rellen uit vanwege de moord op Khdeir. Palestijnen gooiden met stenen naar veiligheidstroepen, die deze aanval beantwoordden met traangas. Een Palestijn die bij de autopsie aanwezig was, verklaarde na de vondst dat Khdeir levend zou zijn verbrand (€).

Israël voerde in de nacht 3 of 4 juli opnieuw luchtaanvallen uit op de Gazastrook als vergelding voor de raketbeschietingen op Israël vanuit Gaza. Raketten zijn afgevuurd op zeker vijftien doelen van Hamas. Op het zuiden van Israël werden veertien raketten gericht. Volgens Hamas kwamen hierbij zeker zes leden om het leven.

5 juli: Er dook een filmpje op van Israëlische veiligheidsagenten die een geboeide en gemaskerde Palestijn in elkaar slaan. Het zou gaan om Tariq Khdeir (15), een neefje van de vermoorde Khdeir. Een dag eerder kwam hij op borgtocht vrij en verklaarde hij dat hij in elkaar was geslagen tot hij het bewustzijn verloor. Volgens de Israëlische autoriteiten viel Tariq Khdeir agenten aan tijdens protesten, een dag na de vondst van Khdeir. De neef van Khdeir ontkent. Hij woont in Florida en was op familiebezoek in Palestina toen zijn neefje werd gedood.

Gisteren kwam hij op borgtocht vrij. Zijn gezicht was nog blauw en gezwollen:

6 juli: Israël heeft in Hebron een verdachte opgepakt van de ontvoering van en moord op de drie Israëlische tieners. De Israëlische autoriteiten lieten eerder weten twee bekende Hamas-leden van de ontvoering te verdenken. Het leger liet in het midden of de arrestant een van die twee hoofdverdachten is.

7 juli: Hamas belooft wraak te nemen voor de luchtaanvallen van een week eerder die Israël uitvoerde op de Gazastrook, waarbij Hamas zeven leden verloor.

Israël houdt momenteel nog altijd zo’n tweehonderd minderjarige Palestijnen gevangen. Volgens Israëlische mensenrechtenorganisaties en de Verenigde Naties zijn zij vaak slachtoffer van mishandeling en marteling door de Israëlische autoriteiten. Premier Netanyahu zei vanochtend tegen de vader van de vermoorde Mohammed Abu Khdeir: “Wij veroordelen elke wrede gedraging”.

Lees ook: Wraak en weerwraak in Israël (€)