‘Ze willen geen Ferrari en villa, maar gewoon werk, een huis en kindertjes’

ABN Amro investeert in de begeleiding van jongeren naar een opleiding, werk of een eigen bedrijf.

Foto’s David van Dam

Overdag wat rondhangen en dan het nachtleven in. Veel meer deed Kimberley Malash tot een paar maanden geleden niet.

Gisteren zat ze ineens in haar stippeljurkje naast koningin Máxima om over haar toekomstplannen te vertellen. Ze is bezig met de oprichting van een stichting om straatjongeren op weg te helpen, Skills from the Street. Ze heeft al een toelatingstest voor een opleiding maatschappelijk werk aan de Haagse Hogeschool gedaan. „Terwijl ik al twaalf jaar niet naar school ben geweest.”

Malash is één van de jonge mensen die worden begeleid door de Buzinezzclub van sociaal ondernemer Leo van Loon (38). Zijn club coacht in Den Haag, Rotterdam en vanaf volgend jaar ook in de Drechtsteden jongeren zonder werk of studie. Het Oranje Fonds financiert het project, vandaar dat Máxima – als beschermvrouwe van het fonds – gisteren op bezoek was.

Risicovolle investering

De Buzinezzclub is een van de private initiatieven om de hoge jeugdwerkloosheid (landelijk 126.000 jongeren tussen de 15 en 24 jaar, volgens cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek) tegen te gaan. In Rotterdam heeft de club met de gemeente en ABN Amro en de Start Foundation als investeerders de eerste social impact bond van Nederland gesloten. Een contract op basis van ‘no cure no pay’ waarbij alle partijen profiteren – mits de jongeren succes hebben.

Het werkt zo: ABN Amro en de Start Foundation hebben 680.000 euro geïnvesteerd in de Buzinezzclub. De gemeente ‘levert’ 160 jongeren aan de club en deze helpt hen bij het vinden van een studie of baan of het oprichten van een eigen zaak. De gemeente bespaart zo gemiddeld zeven maanden uitkering per jongere, ofwel maximaal 1,3 miljoen euro. Met die besparing wordt de investering – met rendement – terugbetaald en wordt de club beloond op basis van de prestaties.

Afhankelijk van het succes van de jongeren kan het rendement voor ABN Amro oplopen tot 12 procent per jaar. „Dat is een hoog rendement na een risicovolle investering”, zegt Jacob van der Goot, regiodirecteur van ABN Amro in Rotterdam. Al is het voor de bank een kleine investering – de goede pr van de maatschappelijke investering is ook een voordeel. „We laten zien dat we als bank ook deze taken kunnen vervullen”, zegt Van der Goot. Met andere banken kijkt hij of zo’n ‘maatschappelijk verbond’ ook op andere terreinen mogelijk is.

In het buitenland zijn het meestal non-profit organisaties, pensioenfondsen, verzekeraars en banken die investeren. Bij de eerste social impact bond in de VS, in 2012, leende de zakenbank Goldman Sachs bijna 10 miljoen dollar om recidive onder jeugddelinquenten tegen te gaan. De jongeren zaten in de gevangenis in Rikers Island in New York en kregen gedragstherapie. Als meer dan 10 procent van hen niet opnieuw in de fout zou gaan, kon het rendement voor de bank oplopen tot maximaal 2,4 miljoen dollar.

De VVD-fractie in Amsterdam gaat ook een initiatiefvoorstel indienen voor een maatschappelijk project tegen jeugdwerkloosheid. Begin dit jaar waren 18.400 jongeren in Amsterdam werkloos, 24 procent van de beroepsbevolking, in sommige wijken rond de 40 procent. „Het financiële voordeel is snel uitgerekend, maar je kunt ook een maatschappelijke kosten-batenanalyse maken” , zegt VVD-raadslid Marianne Poot. Lees: minder werkloze jongeren betekent minder criminaliteit en drugsproblematiek.

Kinderkapsalon

Wat zijn de financiële resultaten? Cijfers zijn er in Rotterdam nog niet omdat de gemeente pas achteraf, in 2016, afrekent met de Buzinezzclub.

Maar er is wel een beeld van de ruim vierhonderd jongeren die de club sinds 2009 heeft begeleid: 40 procent vond een baan, 20 procent begon met een opleiding en 15 procent startte een eigen bedrijf, van een kinderkapsalon tot een ICT-bedrijf. 25 procent viel terug in een uitkering, vaak omdat ze te veel problemen hebben.

De jongeren die wel geholpen zijn, behoren tot een moeilijke groep die bij ‘gewone’ banenplannen vaak weinig kans hebben. Maar om écht een verschil te maken, zouden meer gemeenten moeten meedoen. „We hebben gesprekken van Enschede tot Haarlemmermeer”, zegt Buzinezzclub-directeur Van Loon. „Gemeenten zijn alleen wispelturig. Ze vinden het vaak prettiger om een vast bedrag voor uitkeringen en banenplannen te reserveren, dan rekening te moeten houden met wisselende geldstromen.”

Voor de jongeren zelf is het project een omslag in hun leven, vertellen ze. „We vragen de jongeren die instromen eerst om te dromen, dat durven ze vaak niet meer”, zegt Van Loon. „En ze willen echt niet allemaal een Ferrari en een villa. Meestal willen ze gewoon werk, een huis en kindertjes.”