Schoon zwemmen

Laat zwemplezier niet verpesten door blauwalgen. En wijs op nrc.nl uw favoriete zwemplek aan.

tekst Marcel aan de Brugh

Foto Vincent Mentzel

1 Wanneer komen blauwalgen voor?

In de Nederlandse plassen zitten het hele jaar door wel blauwalgen, maar in de maanden juli, augustus en september zie je het vaakst de groene drab die ze op het wateroppervlak vormen. Twee tot drie dagen achter elkaar warm en windstil weer, zoals afgelopen dagen, is ideaal voor blauwalgen. Dan kan hun bloei exploderen. Zeker in plassen of vijvers met stilstaand water. Het dieper gelegen, koudere en zuurstofarme water, wordt dan niet gemengd met het warmere, zuurstofrijke water bovenin, waarin blauwalgen zich goed vermeerderen. Blauwalgen zijn trouwens geen algen, maar bacteriën.

2 Hoe herken je blauwalgen?

Op het blote oog is dat lastig. Er bestaan geen doe-het-zelftests om dat vast te stellen. Maar als er veel groene tot blauwachtige vlokken in het water zweven, en het water is troebel, dan is er een grote kans dat het om blauwalgen gaat. Drijven er dode dieren (vissen bijvoorbeeld) dan is dat mogelijk een extra aanwijzing – aangezien blauwalgen gifstoffen kunnen produceren.

Blauwalgen zijn vooral te herkennen aan de groene tot roodbruine drab die ze op het water vormen. Juist voor deze zogeheten drijflagen wordt het meest gewaarschuwd. Blauwalgen komen daar in hoge concentraties voor, en dus kunnen er ook hoge concentraties gifstoffen bereikt worden. Blauwalgen produceren een breed pallet aan gifstoffen, de ene gevaarlijker dan de ander. Ontwijk dus in ieder geval de drijflagen. Let ook op dat je kinderen, of je hond, er niet in gaan zwemmen.

3 Kunnen blauwalgen worden bestreden?

Er zijn allerlei methoden beproefd. De praktijk laat zien dat een methode die op de ene plek wel werkt, op een andere niet aanslaat. De bestrijding kan zich richten op de blauwalgen zelf. Beproefde opties zijn het wegzuigen van de drijflagen, het rondpompen en mengen van diep en ondiep water, het toevoegen van waterstofperoxide, of het toevoegen van een vlokmiddel (waardoor blauwalgen naar de bodem zakken). Een andere benadering pakt het probleem bij de wortel aan en sluit de plas af van de sloten die erin uitlopen. Want daarvandaan komt voedselrijk water, vol nitraten en fosfaten, bijvoorbeeld uit kunstmest. Dat stimuleert de groei van blauwalgen. In stedelijk gebied zijn er ook andere bronnen: riooloverstorten, aas van hengelaars, en honden of mensen die erin ontlasten. Dat is nog een tip: niet in het zwemwater plassen of poepen.

4 Hoe gevaarlijk zijn blauwalgen?

Dat is lastig te zeggen. Er zijn allerlei soorten blauwalgen. De ene soort produceert meer en gevaarlijkere gifstoffen dan de ander. En per soort kan de productie van gifstoffen ook variëren, afhankelijk van de omstandigheden. Zwemmen in water met veel blauwalgen kan in de dagen daarna leiden tot huidirritatie. Krijg je een slok water met veel blauwalgen binnen dan kan dat leiden tot koorts, misselijkheid, braken en diarree. Er zijn ook sterke aanwijzingen dat er dieren (honden, koeien, paarden, everzwijnen) zijn overleden na het drinken van water met groene drab en blauwalgengif.