Let vanavond op dit slangenmens

Aanvaller Bryan Ruiz (28) is de sterspeler van zijn land. Hij vormt vanavond de grootste bedreiging voor het Nederlands elftal.De basis voor zijn carrière legde hij in België en Nederland.

Aanvaller Bryan Ruiz vervulde op een training van Costa Rica even de rol van doelman. foto Reuters

Het was begin 2006 toen de Belgische zaakwaarnemer Walter Mortelmans nietsvermoedend werd aangeschoten door een kennis in zijn dorp Temse, onder Antwerpen. Die wist van zijn activiteiten in de voetbalwereld en had misschien nog wel iets interessants voor hem.

„Een vriendin van die persoon ging naar Costa Rica verhuizen en vroeg zich af of ik daar iets met spelers zou willen doen”, vertelt Mortelmans. Vervolgens liet hij studenten van de School voor Journalistiek onderzoek doen naar het voetbal in Costa Rica. Daar kwam uit dat er veel potentie was.

Zo had het land zich een paar keer voor het WK voetbal gekwalificeerd, maar was er van de nationale ploeg in die tijd maar één speler die buiten Costa Rica speelde. En er waren niet veel makelaars in het land actief. Van de dvd’s die Mortelmans vervolgens kreeg opgestuurd was hij vooral onder de indruk van één speler, een zekere Bryan Ruiz.

Buurtteam van zijn opa

Toen hij de beelden vervolgens aan de Belgische profclub AA Gent liet zien, waren zij ook onder de indruk. Niet veel later vlogen Mortelmans en manager Michel Louwagie van België naar Costa Rica om Ruiz zelf aan het werk te zien.

Daar raakten ze definitief overtuigd en niet veel later bereikten ze met zijn club in Costa Rica – Alajuelense – een overeenkomst over de transfer van Ruiz. Opvallend: vóór Ruiz bij Alajuelense ging voetballen, speelde hij in de jeugd in het buurtteam van zijn opa.

Nu, acht jaar later, is de sierlijke aanvaller uitgegroeid tot de absolute sterspeler van zijn land, en vormt hij vanavond in de kwartfinales van het WK voetbal de grootste bedreiging voor het Nederlands elftal. Een belangrijk deel van zijn ontwikkeling kwam tot stand bij FC Twente, de club die hij in 2010 naar hun eerste kampioenschap leidde.

Wat veel mensen niet weten, is dat de eerste kennismaking van Ruiz met Nederland al ruim vóór die periode plaatsvond.

Mortelmans vertelt dat dit nog vóór de tijd was dat hij de speler ging begeleiden. Onder begeleiding van wijlen zaakwaarnemer Ger Lagendijk werkte Ruiz toen stages af bij Heracles Almelo, Feyenoord en het Belgische KV Mechelen.

Bij geen van die clubs kon Ruiz echter een contract afdwingen, en dat zat de voetballer volgens Mortelmans goed dwars. „Toen ik hem in 2006 in Costa Rica vroeg of hij naar Europa wilde komen, zei hij dat hij hier zeker open voor stond, maar dat hij niet meer op stage wilde. Dat kwam denk ik voort uit die eerdere ervaringen.”

Ruiz ging dus naar Gent. Aanvankelijk was de overgang allerminst eenvoudig. De Belgische voetballer Davy De Beule speelde in die tijd bij AA Gent en kan zich de start van Ruiz in België nog goed herinneren.

De Beule: „Je kon zien dat hij wel wat aanpassingsproblemen had. Het was heel erg wennen voor hem, ook qua temperatuur is het hier natuurlijk even anders dan in Costa Rica.”

Maar het was duidelijk dat hij talent had. Langzamerhand liet hij meer van zich zien bij Gent. Wat echter niet hielp was dat de toenmalige trainer Georges Leekens het niet in hem zag zitten. De Beule: „Ruiz zat veel op de bank. Ik had het gevoel dat hij het toen wel moeilijk had.”

Hij werd sterker en sterker

Dat veranderde echter toen de Noorse trainer Trond Sollied de Belg Leekens opvolgde, en Ruiz al snel belangrijker maakte. Zijn ontwikkeling ging opeens snel. De Beule: „Je zag hem toen groeien, hij werd sterker en sterker. Op trainingen liet hij mooie dingen zien en ook in wedstrijden was hij echt goed.”

Dat zag ook FC Twente. Zijn goede spel resulteerde uiteindelijk in een transfer naar de club in Enschede, waar hij zich verder ontwikkelde tot Europese topspeler. Maar ook in Enschede duurde het even voordat iedereen overtuigd was van de aanvaller uit Costa Rica.

Zo herinnert oud-teamgenoot Peter Wisgerhof zich dat Ruiz in de eerste competitiewedstrijden bij FC Twente nog niet veel liet zien. „In het begin hadden we wel even zoiets van: ‘wie is dit?’ Hij kostte veel geld en dan denk je wel dat het heel wat zal zijn.” FC Twente betaalde ongeveer vijf miljoen euro voor hem.

En toen maakte hij een snelle hattrick

Hoewel Ruiz volgens Wisgerhof nog niet imponeerde, werd hij naarmate het seizoen vorderde steeds belangrijker voor Twente. Zo maakte hij in maart 2010 een van de snelste hattricks ooit in de eredivisie. Hij had vier minuten en 21 seconden nodig om drie keer te scoren tegen Sparta. Daarna groeide hij uit tot een publiekslieveling.

Dat onberekenbare is precies waar Nederland volgens Wisgerhof vanavond voor moet waken. „Hij kan heel laat anticiperen op wat jij doet, en dan gaat hij er snel langs. Hij is een soort van slangenmens, hij manoeuvreert zich makkelijk door de verdediging.”

Nederland moet Ruiz buiten het strafschopgebied houden, zegt de voormalige verdediger Wisgerhof. „Daar is hij echt levensgevaarlijk. Je moet hem daar niet laten komen. Want hij heeft alle kwaliteiten om het snel af te maken.” Zoals een echte slang ook zou doen.