Het was even wennen, maar nu wil je niet anders meer

Fijn, solliciteren! Jij en je huidige werkgever waren na twee jaar wel op elkaar uitgekeken. Samen had je een mooi bijscholingstraject bedacht, je wilde je groene vingers achterna. Even wat Levenslang Leren-vouchers van de overheid ingewisseld, aangevuld met de scholingspot van je werkgever, en die cursussen waren betaald.

De waterzuinige tulp

SmartBloem heeft je uitgenodigd voor een gesprek. Deze Wageningse ontwikkelaar van onderhoudsvrije bloemen kreeg op precies het juiste moment een kapitaalinjectie van de Nederlandse Investeringsinstelling, waar pensioenfondsen een deel van hun miljarden hebben gestald. Een goede belegging, want de export groeit explosief – de waterzuinige tulp is in Afrika, de nieuwe economisch reus, een grote hit.

Voordat je op pad gaat drink je nog een kop koffie bij je oude moeder. Kleine moeite, groot plezier. Zeker nu ze in huis woont. Nu ja, in huis – het is wel prettig dat inwonende ouders in die nieuwe mantelwoningen hun eigen voordeur hebben.

De hypotheek voor dit pareltje van stedebouwkundige vernieuwing – stadsarchitecten uit de hele wereld vergapen zich – was snel gesloten. Nu bijna niemand meer een vaste baan heeft, eisen banken ook geen vast contract meer. Wie even zonder werk zit betaalt minder rente, die gaat weer omhoog bij je volgende contract. Ook de pensioenpremies ademen nu mee met je werk.

Door de massale sluiting van verpleeg- en verzorgingstehuizen konden veel ouderen geen kant meer op: hun kinderen namen hen in huis. Een angstbeeld, maar voor velen bleek het erg mee te vallen. Zeker nadat het kabinet de mantelzorgboete afschafte, een korting op de AOW als ouderen met hun kinderen samenwonen.

Met een beetje geluk kregen die ouderen ook nog een bijstandsgerechtigde van de gemeente toegewezen. In ruil voor een uitkering – met participatiebonus – wandelt die overdag met ouderen in het park. Zorgen over opkomende ouderdomskwaaltjes worden gepareerd door het wekelijks bezoek van de wijkverpleegkundige.

Wie echt ziek wordt, kan terecht bij een van de vele klinieken in de buurt – nu na jaren experimenteren kosten en kwaliteit van zorginstellingen eindelijk digitaal beschikbaar zijn, en daardoor vergelijkbaar, is de zorg snel goedkoper en beter geworden. Mede met behulp van streng selecterende zorgverzekeraars.

En opa en oma zitten niet stil: ze houden overdag de buurt levend, en drukken de kosten van kinderopvang. Bang hoeven ze niet te zijn: camera’s in winkels en op straat staan in directe verbinding met de politie. Alerte burgers helpen mee met opsporing via Burgernet. Er waren zorgen over privacy, maar de meeste mensen wisselden dat graag in voor een veiliger samenleving.

Participatievrijwilligers

Voor ouderen zonder (behulpzame) kinderen, staan vrijwilligers klaar. Ook zíj krijgen er een beetje geld voor. Was dat niet te danken aan die voorloper van het Christelijk Politiek Verbond? Kom, hoe heet die partij, die de restanten van het ooit zo machtige CDA opveegde en zich hernoemde. O ja, de ChristenUnie! Toegegeven: de invoering van de kiesdrempel had de Tweede Kamer minder kleurrijk gemaakt, maar het landbestuur was wel wat stabieler dan de eerste vijftien jaar van de 21ste eeuw.

Die participatievrijwilligers, vroeger heetten ze nog bijstandsgerechtigden of arbeidsgehandicapten, blijken een zegening. Nog steeds is er een grote groep die mentaal of fysiek de ‘echte’ banen niet aankan. Maar ze zitten niet meer thuis. Als ‘tegenprestatie’ voor hun uitkering schoffelen ze plantsoenen, maken speeltuinen schoon, repareren bankjes in buurten waar veel ouderen wonen. Gehandicapten kwamen, verplicht, in dienst van bedrijven. Het was een kwestie van wennen, maar nu is het gewoon: ze schenken koffie op vergaderingen, smeren broodjes en vegen de parkeergarage. De werkgevers haalden met gemak het beloofde aantal: 100.000 extra banen voor wie niet zelfstandig het minimumloon kan verdienen.

De angst dat reguliere werknemers zouden lijden onder deze toestroom van ‘gesubsidieerde’ arbeid bleek onterecht. Door de aantrekkende economie bleken vacatures voor deze eenvoudige dienstverlenende beroepen niet te vervullen – zeker omdat de toestroom van migranten opdroogde door de stabiele economische groei in Afrika en Azië.

Creatieve wereldleider

De historisch harde bezuinigingen van Rutte II zorgden voor een paar moeilijke jaren, maar dragen nu bij aan structureel hogere groei. In die aantrekkende markt verkocht de Staat in 2015 40 procent van ABN. De 6,2 miljard euro die dat opleverde werden in het eerst lachwekkend minuscule Toekomstfonds van D66-leider Alexander Pechtold gestopt – de innovaties van MKB-bedrijven die daarmee worden gesteund maken van Nederland wereldleider in de creatieve sector (mode, reclame, games), de farmaceutische industrie en de voedingstechnologie.

Straks nog even wat boodschappen doen voor het feest van je dochter. Ze heeft haar eerste baan als vliegtuigtechnicus. Met dank aan een van de vele zorgvuldig gekozen sectorplannen die het Rijk over de arbeidsmarkt uitstrooide kreeg ze een leerwerkplek. Wel fijn dat haar technische knobbel zo snel werd ontdekt, dat was in jouw tijd wel anders. Door het uitgekiende studiekeuzesysteem weten alle leerlingen die doorstromen naar hogeschool of universiteit – ruim de helft van de Nederlandse jongeren ! – precies welke studie het beste bij hen past én het meeste kans geeft op een goede baan.

Dat is maar goed ook: door het leenstelsel kan je niet zomaar wat aanmodderen. Er werd over geklaagd, maar het zelf betalen voor je studie en de strengere selectie vooraf zorgde voor een radicale verbetering van het onderwijs. Onder druk van toekomstige schulden kozen studenten veel bewuster, en probeerden ze zo snel mogelijk af te studeren. Voor grote en populaire opleidingen kwamen extra eisen: een hoog gemiddelde op de eindlijst, of een intaketoets. Het leenstelsel leverde zo’n miljard euro extra per jaar op voor investeringen in het onderwijs. Universiteiten en hogescholen blinken nu uit in het introduceren van vernieuwende onderwijsconcepten, mede dankzij digitale innovaties. Nederlandse online colleges – gegeven in vlekkeloos Engels – worden over de hele wereld gevolgd, een leuke extra inkomstenbron voor de sector.

Lol heeft je dochter gelukkig ook gehad. Door de goede begeleiding van haar opleiding en de enorme verbeteringen in de lesmethoden, bleef er tijd over voor een actief studentenleven. En die leenlast viel uiteindelijk ook wel mee. Om de arbeidsmarkt te sturen ging de overheid gunstige aflossingsvoorwaarden hanteren voor beroepen waar veel behoefte aan is. Zoals vliegtuigtechnici: tegen de verwachtingen bleek het besluit van Rutte II om Lelystad uit te breiden precies op het juiste moment te komen. Nederland wordt in een enkel vakblad al het Dubai van Noord-Europa genoemd. Toen de gasbel van Slochteren – het fundament van de verzorgingsstaat – opraakte, merkte eigenlijk niemand het.