Digitale vrienden

Met enige regelmaat krijg ik mails van vrienden, kennissen, wildvreemden die vragen of ik me wil aansluiten bij LinkedIn. Wat is dat? Dankbaar maak ik gebruik van steeds meer gemakken die internet te bieden heeft, maar ik hoor nu eenmaal tot de generaties van de schrijfmachine, die steeds sneller verdwijnende wereldclub, die weet wat een Remington of een Olivetti is, en die een vleugje heimwee krijgt bij het horen van ‘The Typewriter’, dat meesterstukje van Leroy Anderson. YouTube heeft een mooie uitvoering.

Maar wat is LinkedIn? Volgens de Wikipedia een professioneel netwerk, bedoeld voor vakmensen, opgericht op 5 mei 2003. Tien jaar later had het over de hele wereld 225 miljoen geregistreerden van wie vier miljoen in Nederland. Van die vier miljoen hebben vijf geprobeerd, me in te lijven. Waarom? Geen flauw idee. Ik schrijf stukjes. Dat is geen vak maar een liefhebberij, en ik denk dat iedereen die deze liefhebberij wil hebben, in zijn eentje moet beginnen en op die manier verder gaan. LinkedIn is een vertakking van de mondiale toenaderingsindustrie. Er wordt ook flink geld mee verdiend.

Een andere vertakking is Twitter, de digitale boodschap van maximum 140 tekens over wat je op dat ogenblik het meest bezighoudt. Gelanceerd in 2006, en vrijwel meteen baanbrekend. In 2009 werd Twitter gekozen tot het woord van het jaar en intussen hebben ook leden van ons Koninklijk Huis, president Obama en de paus zich onder de twitteraars geschaard. Mondialer kan bijna niet.

Maar wat kun je in 140 tekens zeggen? Toen ik er een jaar of wat geleden voor het eerst van hoorde, dacht ik aan een internationale uitwisseling van aforismen. „Alle ellende in de wereld wordt veroorzaakt doordat de mens niet in staat is gewoon thuis te blijven”, zei Blaise Pascal in de zeventiende eeuw. Dat inzicht verdient opnieuw wereldwijde verspreiding en daarvoor zou Twitter een uitstekend medium zijn.

Ook historische uitspraken komen in aanmerking. „Ayez pitié de moi et de ce pauvre peuple”, zijn volgens de overlevering de laatste woorden van Willem de Zwijger. Zet het op Twitter en bevorder de talenkennis en het historisch inzicht van de opgroeiende jeugd. Of Johan van Oldenbarnevelt. „Maak het kort”, zei hij voor hij werd onthoofd. Theodore Roosevelt, Amerikaans president van 1901 tot 1909. „Speak softly and carry a big stick”; de samenvatting van zijn politieke programma. Twitter in dienst van de opvoeding.

Maar de ontwikkeling heeft een andere wending genomen. Het twitterverkeer van de miljoenen valt niet meer te beschrijven. Misschien heeft het zich verzelfstandigd, groeit er nu een twittertaal met een eigen compacte grammatica, woordenschat, toonaarden, alles wat een zelfstandige taal eigen is. Het blijft opletten.

Het ontstaan en de onophoudelijke groei van internet, gepaard aan het steeds gevarieerder en geraffineerder wordende digitaal gereedschap, leidt tot één groot en onvermijdelijk resultaat. Of ze willen of niet, de mensen leven steeds dichter bij elkaar. Ze worden bemoeizuchtiger, dringen elkaars computer binnen, kunnen compromitterende foto’s maken, gaan de social media gebruiken en organiseren opstanden, kinderen gaan elkaar digitaal pesten, de Amerikaanse veiligheidsdienst NSA luistert honderdduizenden telefoongesprekken af en slaat ze op.

Dit zijn allemaal tekenen van de nieuwe digitale wereld in wording. Samengevat: door de digitale gemakken worden steeds meer mensen nieuwsgieriger en bemoeizuchtiger terwijl ze steeds dichter op elkaar leven.

Op 31 oktober 2011 is de zevenmiljardste aardbewoner geboren. Door allerlei historische omstandigheden viel die eer te beurt aan Sarajevo. Het had ook Narvik of Calcutta kunnen zijn; zo’n gebeurtenis moet zich op een direct aanwijsbare plaats voltrekken. De wereldbevolking nam toen toe met 209.000 per dag. Dit betekent dat er sindsdien meer dan 70 miljoen mensen zijn bijgekomen. Die zijn omstreeks 2035 volwassen. Ze wonen niet allemaal in welvarende streken met goed onderwijs. Maar gesteld dat ongeveer eenderde dat geluk wel is beschoren, dan wil dit zeggen dat de aarde tegen die tijd twintig miljoen twitteraars rijker zal zijn.

In 1948 heeft George Orwell zijn roman Nineteen Eighty-Four voltooid, de tot dusver modernste versie van de totalitaire staat. Daarna is in dit genre niets beters meer verschenen. Is het langzamerhand niet de hoogste tijd de vorderingen van internet te gebruiken om een mooi boek te schrijven dat we zoveel jaar later nog kunnen citeren?