Costa Rica is alleen bang voor duik van Robben

Met de beste verdedigers en de beste aanvallers hoopt bondscoach Pinto van Costa Rica nog verder te komen. Geen supporter had verwacht dat het team de groepsfase zou overleven, vanavond wacht de kwartfinale tegen Nederland.

Bryan Ruiz (links) en Joel Campbell Foto’s AFP en Reuters

Jorge Luis Pinto kon zijn oren niet geloven toen hij vorig jaar september een dag na de WK-kwalificatie met Costa Rica op radiozender ADN door zomaar een luisteraar werd beschimpt. Zijn elftal speelde veel te defensief, stelde de fan. Sterker nog; het was een martelgang om naar Costa Rica te kijken. Woedend greep de Colombiaanse bondscoach naar zijn telefoon, belde naar de zender, kwam rechtstreeks in de uitzending en schold zijn belager de huid vol. „U heeft geen enkel idee van voetbal. Wat weet u nu van tactiek!”, riep hij en hing woedend op. Een paar minuten later belde Pinto weer in, richtte zich tot de media en fulmineerde: „Jullie zijn een stel ondankbare honden.”

Nu tien maanden later staan de bondscoach, de media en de inwoners van Costa Rica schouder aan schouder. Ze beleven het succes van de ticos zeer intens. Niemand haalt het nog in zijn hoofd de ultra verdedigende tactiek te bekritiseren. Bij de laatste persconferentie voor het duel met Oranje dankte Pinto iedereen voor de steun aan zijn land. Na het bereiken van de kwartfinales is de bondscoach niet alleen volksheld in Costa Rica, maar worden zijn prestaties in heel Midden-Amerika geprezen. Op zaterdag zullen de pleinen van steden als San José, Alajuela en Cartago volstromen als het duel met Oranje wacht. Slechts een paar duizend fans zullen in de Arena Fonte Nova van Salvador de Bahia aanwezig zijn. Maar de Brazilianen zullen Costa Rica vurig steunen.

Pinto is ontegenzeggelijk het brein achter het succes van Costa Rica. El profesor beschouwt het voetbal als een wetenschap. Begin jaren tachtig liet hij zich als student aan de universiteit van Keulen inspireren door de trainingen van Rinus Michels. De uitvinder van het Totaalvoetbal was destijds werkzaam als trainer van FC Köln. Maar het spel van huidige Costa Rica is alles behalve een blauwdruk van het Oranje dat in Latijns-Amerika de bijnaam Naranja Mecánica verwierf. Pinto is in de loop van de tijd eerder een aanhanger geworden van het Italiaanse catenaccio. Op het WK versloeg hij de Azzurri met hun eigen middelen.

Het Nederlands elftal krijgt ook een spiegel voorgehouden. Pinto liet zijn elftal al in een zogenaamd 5-3-2-systeem spelen ver voordat Louis van Gaal een dergelijke tactiek bedacht. Costa Rica trekt een muur van vijf verdedigers op en probeert vanuit de tegenaanval toe te slaan. Met een wereldkeeper als Keylor Navas in het doel en de gevaarlijke aanvallers Bryan Ruiz en Joel Campbell voorin blijkt het een uiterst effectieve tactiek. Pinto: „Ik heb de laatste WK’s nauwkeurig geanalyseerd. Steeds weer blijkt dat de wereldkampioen de beste verdediging én de beste aanval had. Daar heb ik mijn lessen uit getrokken.”

Costa Rica begon als de grote underdog aan het WK. De paar honderd supporters die het elftal van nabij in het spelershotel in Santos volgden gingen vrijwel allemaal na de groepsfase weer naar huis. Ze hadden hun terugreis al maanden eerder vastgelegd. Want wie had nu werkelijk verwacht dat het land de kwartfinales zou halen? Oud-wereldkampioenen als Italië, Uruguay en Engeland beten zich stuk op het elftal. Voormalig Europees kampioen Griekenland verloor van Costa Rica na strafschoppen. Na iedere zege hield psycholoog Jaime Perozzo de spelers met beide voeten op de grond. Hij laat ze geloven in een voetbalwonder. „Angst voor Oranje? Nee, dat kennen wij niet”, zei verdediger Johnny Acosta op vrijdag. „Wij hebben de moeilijkste momenten al overleefd. We zijn de angst al voorbij.”

Pinto deed voor het duel met Nederland een opvallende oproep aan de FIFA. De bondscoach had naar eigen zeggen wel angst voor één ding bij Oranje: de fopduiken van Arjen Robben. „Ik vind Robben juist één van de voorbeelden voor andere voetballers. Maar die duiken zijn niet goed. Het is mijn grootste angst dat de scheidsrechter er opnieuw in zal trappen. Dat mag niet gebeuren. Ik hoop dat de FIFA daar naar kijkt”, stelde Pinto fel.

Costa Rica liet zich in aanloop naar de wedstrijd van Nederland inspireren met een bezoek aan het net geopende museum van Pelé in Santos. Het was één van de uitjes die de ontspannen sfeer rondom de selectie van Costa Rica typeert. Supporters en journalisten zijn gewoon welkom in het Mendes Plaza Hotel op dagen dat de selectie niet hoeft te spelen. Boven de eetzaal hangt de tekst: Pura Vida. Oftewel: Puur Leven. Op het menu ontbreken de typische rijst en bonen nooit. Al beginnen de tweehonderd meegebrachte kilo’s aan eigen voedsel op te raken. Zonder die brandstof zijn de Costa Ricanen nergens. Acosta: „We willen gewoon eten dat wat wij thuis gewend zijn. We winnen steeds. Dus het zal toch wel goed voor ons zijn?”

Costa Rica heeft niets meer te verliezen op het WK. Het huidige elftal is nu al succesvolste ooit. De eeuwige vergelijking met het elftal van 1990 zal niet meer worden gemaakt. Destijds wist Costa Rica de wereld te verbazen door zich in een groep met Brazilië, Zweden en Schotland te plaatsen voor de achtste finales. Dat elftal leunde net als nu op de kwaliteiten van een topkeeper: Luis Conejo. Een andere opvallende speler uit die tijd was Alexandre Gimarães, die Costa Rica later als bondscoach naar de WK’s in 2002 en 2006 begeleidde. Gimarães is als speler nu overvleugeld door zijn zoon Celso Borges, de huidige spelmaker. En als bondscoach staat hij nu in de schaduw van Pinto, die zijn critici de mond heeft gesnoerd. Dit succes kent maar één vader.