Zwijgen om de lieve vrede

Met haar debuutroman vol onverwachte wendingen geeft Hila Blum een beeld van de problemen van een modern Israëlisch gezin dat uiteen dreigt te vallen.

Hila Blum (foto onder) beschrijft in haar romanHet bezoek een gezin dat op het eerste gezicht niet ongelukkig lijkt Foto Getty Images

‘Alle gelukkige gezinnen lijken op elkaar, elk ongelukkig gezin is ongelukkig op zijn eigen wijze.’ Die beginzin uit Tolstojs Anna Karenina is als geen ander van toepassing op Het bezoek, de debuutroman van de Israëlische schrijfster Hila Blum (1969).

Ongelukkig is het gezin Schoenfeler op het eerste gezicht niet. Nilly, die als redactrice bij een uitgeverij werkt, en haar machoman Natty, een succesvolle IT’er, hebben het eerder dik voor elkaar: interessant werk, een mooi huis in Jeruzalem, hun dochtertje Asia is een snoesje, en met Dida, Natty’s dochter uit zijn eerste huwelijk, kan Nilly het uitstekend vinden. Niets aan de hand, dus.

Maar als op zekere dag de schatrijke Franse zakenman Duclos zijn komst naar Israël aankondigt, die ze tien jaar eerder in Parijs hebben ontmoet, verandert dat besef en begint Nilly zich af te vragen of ze wel zo gelukkig is. Alsof Duclos de dagelijkse chaos van de Schoenfelers voorgoed kan verstoren.

Duclos hebben de Schoenfelers leren kennen toen ze kort voor hun huwelijk ter gelegenheid van Nilly’s 29ste verjaardag vijf dagen in Parijs doorbrachten. Na een bezoek aan de Opéra, waar ze Mozarts Don Giovanni zagen, ontdekt Natty in het chique restaurant waar ze zitten te eten dat hij zijn portemonnee kwijt is. Behalve zijn geld en creditcards, zitten ook zijn paspoort en hun vliegtickets er in. Het moet in de Opéra zijn gebeurd.

Redder

De geheimzinnige Duclos, die een tafeltje verderop met een nog geheimzinnigere vrouw aan tafel zit, ontpopt zich als hun redder. Hij betaalt hun rekening en zegt dat hij zal regelen dat alles in orde komt. De volgende dag, een paar uur voor hun terugvlucht naar Israël, wordt de portemonnee door Duclos’ chauffeur afgeleverd.

Weer geen reden tot bezorgdheid over de toekomst, zou je zeggen, ware het niet dat Duclos, toen hij op die noodlottige avond even alleen met Nilly was, haar gezegd heeft dat Natty geen man voor haar is en dat ze absoluut niet met hem moet trouwen. ‘Dat vind ik, en ik zit er zelden naast.’

Nooit zal Nilly Duclos’ woorden met haar man delen. En daarmee verschijnt er een haarscheurtje in hun relatie. Aan het einde van het boek blijkt dat het niet de eerste huwelijksschade is, als Nilly zich herinnert dat ze kort voor haar ontmoeting met Duclos al eens heeft beseft dat er iets in haar relatie met Natty ontbreekt: vertrouwen. Toen was haar eerste reactie vluchtgedrag.

Het bezoek is een mooi debuut, dat een raak beeld geeft van de problemen van een gewoon, modern Israëlisch gezin, met zijn besognes van alledag. Daarin doet het enigszins denken aan het werk van haar landgenoot A.B. Yehoshua, de absolute meester van de gezinsroman. Ook Blum legt een vergrootglas op kinderen die niet willen deugen, aftakelende (schoon)moeders, psychisch ontspoorde zusters. Dat alles giet ze in een zinderende taal, die door Shulamith Bamberger tot mooi Nederlands is overgebracht.

Tijdsprongen

Blum, die tien jaar lang als redacteur bij een van Israëls meest vooraanstaande uitgeverijen heeft gewerkt, weet ook precies hoe ze de spanning erin moet houden. Zo schiet ze in Het bezoek regelmatig heen en weer in de tijd, zonder de draad van haar verhaal uit het oog te verliezen. Die tijdsprongen leveren onverwachte wendingen en onthullingen op, die soms wat langdradig zijn, maar geleidelijk aan steeds meer onthullen over het verleden van Nilly en Natty.

Al lezende wordt het personage van Nilly je steeds sympathieker en gaat dat van Natty je per hoofdstuk tegenstaan. Als beiden aan het einde van Het bezoek in bed besluiten elkaar bekentenissen te doen en elkaar te vergeven wat er te vergeven valt, besef je wat Duclos – die tijdens hun reünie zijn melodramatische levensverhaal vertelt, het enige minpunt in het boek – heeft aangericht. Om de goede vrede in haar gezin te bewaren, kiest Nilly ervoor te zwijgen en accepteert ze dat Natty hetzelfde doet. Het is een bitter slot, wat niet wegneemt dat Blum zich met dit debuut als een nieuw talent in de Israëlische letteren presenteert.