Offensief moet Talibaan uitroeien

Op last van het leger hebben een half miljoen mensen hun huis verlaten. De exodus heeft grote risico’s.

Groot offensief in Waziristan

Een lange trieste karavaan van bussen en vrachtwagens vol ontheemden is de laatste paar weken op gang gekomen uit de ruige Pakistaanse gebieden bij de grens met Afghanistan. Op last van het leger hebben meer dan een half miljoen inwoners huis en haard verlaten. De Pakistaanse generaals wilden hun handen vrij hebben bij een groot offensief, dat ze begin deze week hebben ingezet tegen de Pakistaanse Talibaan en andere radicale moslims. Het offensief, waaraan duizenden militairen en tanks deelnemen, zal naar verwachting maanden duren.

Veel opvangfaciliteiten voor de op drift geraakte burgerbevolking uit Noord-Waziristan en omgeving zijn er niet. Bij de plaats Bannu is een provisorisch kamp gecreëerd, maar voedsel en water zijn daar schaars. Velen zochten dan ook in de extreme hitte die er in dit jaargetijde heerst elders een goed heenkomen. De meesten binnen Pakistan maar ruim 75.000 mensen trokken de bergachtige grens over naar Afghanistan, dat nu voor de verandering eens veiliger is dan zijn buurland.

Er kleven ernstige risico’s aan deze exodus. Artsen waarschuwen dat tienduizenden jonge kinderen die met hun ouders op drift zijn geraakt het poliovirus kunnen verspreiden. Dat waart toch al rond in de regio omdat veel inwoners hun kinderen – al dan niet onder druk van de Talibaan – niet laten inenten. In Noord-Waziristan alleen al zijn dit jaar vijftig nieuwe poliogevallen geconstateerd, bijna de helft van de 103 gevallen wereldwijd. In allerijl proberen de autoriteiten nu 200.000 kinderen in Bannu en omgeving te vaccineren.

Een ander virus, dat van de extremistische islam, had zich al eerder in het moeilijk toegankelijke grensgebied genesteld. Niet alleen de Pakistaanse en de Afghaanse Talibaan hebben hier bolwerken, maar volgens Pakistaanse inlichtingendiensten zitten er ook zo’n 8.000 buitenlanders, iets dat moeilijk is te verifiëren. Van hen zou ruim de helft uit Oezbekistan komen. Het waren ook juist Oezbeken die een hoofdrol speelden bij de grote aanval in juni op het vliegveld van Karachi, het grootste van Pakistan. Daarbij kwamen 34 mensen om.

Het betekende het definitieve einde van de vredesdialoog die premier Nawaz Sharif de laatste maanden met de Pakistaanse Talibaan op gang probeerde te brengen. De fundamentalisten bleken echter niet voor compromissen vatbaar. De generaals, die al jaren met lede ogen aanzien hoe Pakistan door een schier eindeloze reeks Talibaan-aanslagen op een tweede Afghanistan gaat lijken, zagen daarop hun kans schoon voor het eerste grote offensief tegen de Talibaan in deze regio sinds 2004.

Geen van de radicalen zal gespaard worden, hebben Pakistaanse woordvoerders gewaarschuwd. Er zouden inmiddels al zo’n 400 militante moslims zijn gedood. Ook zouden er tunnels en bomfabrieken van de Talibaan zijn ontmanteld.

De vraag is gewettigd hoe productief dit offensief zal zijn. De Pakistaanse Talibaan houden zich tegenwoordig vooral in Afghanistan op. Fazlullah, de belangrijkste aanvoerder en de man die opdracht gaf voor de aanslag op het Pakistaanse meisje Malala Yousafzai, heeft een basis in Afghanistan. Het ligt voor de hand dat veel strijders uit Noord-Waziristan daar het offensief uitzitten. Afghanistan zal hen niet snel verjagen, zolang het Pakistan er zelf nog van verdenkt de Afghaanse Talibaan te steunen.

Intussen zet het machtige Pakistaanse leger de zaken steeds meer naar zijn hand. Het slaagde er onlangs in het populairste televisiestation, Geo TV, uit de lucht te halen toen dat zich volgens de generaals lasterlijk over hen had uitgelaten. Woensdag nam het parlement een nieuwe wet aan die leger en politie vergaande nieuwe bevoegdheden geeft om op te treden tegen (potentiële) terroristen. Terreurverdachten kunnen onmiddellijk worden doodgeschoten of voor zestig dagen worden vastgehouden zonder aanklacht.

Veel bewoners in de vanouds autonome grensgebieden zouden graag zien dat hun gebied ophoudt een broedplaats te zijn van terreur en militante moslims. Veel vertrouwen in de Pakistaanse autoriteiten en hun leger hebben ze echter niet. De Talibaan hebben al met nieuwe aanslagen gedreigd.