Column

Met Samsom komt de partij er echt niet bovenop

Het gaat beroerd met Samsoms partij. De oorzaak ziet hij in de noodzakelijke hervormingen. Maar hij is zélf het probleem, steltIlja Leonard Pfeijffer.

Je hoeft geen ingewijde parlementaire veteraan te zijn om in te zien dat het niet goed gaat met de PvdA. De partij leed dit jaar twee gevoelige verkiezingsnederlagen op rij. Ze verloor meer dan een derde van haar wethouders. In de peilingen staat zij op minder dan de helft van haar huidige zetelaantal in de Tweede Kamer.

Oud-partijvoorzitter en senator Ruud Koole sloeg deze week alarm. Volgens hem is er sprake van een ‘vertrouwenscrisis’ met de kiezers. Hij zegt dat de partij ‘met lethargie’ heeft gereageerd op de verkiezingsnederlagen en roept op tot een debat over de toekomst.

Voor partijleider Diederik Samsom is de oorzaak van de problemen duidelijk. Zijn partij maakt deel uit van een coalitie die harde, maar noodzakelijke hervormingen doorvoert. Maar als de economie weer aantrekt, zullen de kiezers heus wel inzien dat het allemaal ergens goed voor is geweest. Dan zullen ze de PvdA belonen voor het gevoerde beleid. Dat denkt Samsom.

Maar je hoeft geen doorgewinterde politiek analyticus te zijn om in te zien dat dit niet klopt, en dat Samsom zelf het probleem is geworden. De vertrouwenscrisis met de kiezer vindt haar oorsprong bij de allereerste keer dat Samsom optrad als lijsttrekker en partijleider.

In de campagne voor de Kamerverkiezingen van 12 september 2012 wist hij zich het imago te verwerven van een knokker tegen het rechtse rotbeleid en iemand die, na de rampzalige gedoogregering Rutte I, de belofte van verandering belichaamde. Hij slaagde erin om de verkiezingen te framen als een machtstrijd tussen rechts en links, tussen oud en nieuw, tussen de VVD en de PvdA. Dat leverde zowel de VVD als de PvdA een klinkende overwinning op.

Maar daags daarna zat hij kwijlend van machtsgeilheid bij Rutte aan tafel en binnen een mum van tijd was hij, zonder zelfs ook maar andere mogelijkheden te overwegen, toegetreden tot een coalitie met zijn aartsrivaal uit de campagne, met wie hij de regering Rutte II vormde. Die was niet alleen in naam eerder gericht op continuering van het rechtse rotbeleid dan op de beloofde verandering. Het is dat verraad van Samsom dat de kiezers nooit zullen vergeten. Daar ligt de oorsprong van de vertrouwenscrisis.

En om het nog erger te maken geeft Samsom er geen moment blijk van dat hij dit snapt en dat hij iets moet doen om het vertrouwen terug te winnen. In tegendeel. Hoewel hij geen deel uitmaakt van het kabinet, vereenzelvigt hij zich volledig met het beleid van de regering. Dat heeft vaak rampzalige gevolgen, zoals bij het strafbaar stellen van illegaliteit.

Je hoeft geen geslepen spindoctor te zijn om in te zien dat de PvdA er niet bovenop komt met Samsom als leider.