‘Huidige subsidies groene stroom werken protectionisme in de hand’

Uitspraak Europees Hof remt efficiënte productie van groene stroom in Europa, zegt expert.

Zonnepanelen bij het Duitse Freiberg in Saksen. Groene stroom moet je niet daar opwekken waar de subsidie het hoogst is, vindt Jared Braslawsky.

Duurzame energie moet je daar opwekken waar de zon het langst schijnt en de wind het hardst waait, en niet daar waar de subsidie het hoogst is. Daarom vindt Jared Braslawsky van RECS International de uitspraak van het Hof van Justitie in Luxemburg, de hoogste rechter voor de toetsing van Europese wetgeving, van afgelopen dinsdag zo teleurstellend.

Volgens het Hof hoeft Zweden geen subsidie te geven aan een Fins windmolenbedrijf op de Åland Eilanden, ook al zet dat bedrijf al zijn stroom af in Zweden. Het Hof erkent weliswaar dat zo’n nationale subsidieregeling in strijd met het vrije verkeer van goederen, en dus concurrentievervalsend kan werken. Maar het Hof vreest ook dat afwijzing van een territoriale begrenzing dit soort subsidieregelingen in gevaar brengt. En daarvoor zijn ze – in ieder geval voorlopig – te belangrijk, ter stimulering van groene stroom.

In januari had advocaat-generaal Yves Bot in zijn advies aan van het Hof juist het windmolenbedrijf in het gelijk gesteld. „Dit is al de tweede keer dat het Hof in een uitspraak over duurzame energie afwijkt van de conclusie van zijn eigen advocaat-generaal”, zegt Braslawsky in een telefoongesprek.

Hoe verklaart u dat?

„De rechters hebben onvoldoende oog gehad voor nadelen van de huidige, per land georganiseerde subsidiëring. Ze hebben niet onderzocht of de instandhouding van regelingen in afzonderlijke landen de totale productie van groene stroom in Europa belemmert. Het huidige systeem werkt protectionisme in de hand en houdt geen rekening met kostenefficiency op Europees niveau. Duitsland produceert veel zonne-energie, hoewel de zon er minder uitbundig schijnt dan in Spanje. Omgekeerd importeert Nederland veel groene stroom, maar dat blijft onzichtbaar in de Nederlandse doelstelling voor het aandeel duurzame energie. Het is de vraag of Europa op deze manier zijn doelstelling van 20 procent duurzame energie in 2020 haalt.”

Maar moet Duitsland dan Spaanse zonnepanelen subsidiëren?

„Nee, natuurlijk niet. We moeten af van een subsidiesysteem dat uitsluitend denkt vanuit de productie. Dat geeft lidstaten meer vrijheid, omdat ze regels invoeren die stroomconsumenten, via hun leveranciers, verplichten een bepaald aandeel duurzaam in hun energiemix op te nemen. Zo stijgt de waarde van duurzame energie en kan die echt concurreren met energie uit fossiele bronnen. In de VS doen ze dat ook, met groot succes.

„In Europa werken alleen Zweden en Noorwegen met zo’n systeem. Zij hebben hun duurzaamheidsdoelstellingen samengevoegd en via een quotaregeling gezocht naar de goedkoopste manier om het doel te bereiken. Dat werkt prima.”

Duidt de uitspraak van het Hof op angst voor Brusselse bemoeizucht?

„Ik ga er van uit dat het arrest niet politiek gemotiveerd is. Veel landen zaten met spanning op het vonnis de uitspraak te wachten. Duitsland vreesde dat jaarlijks voor miljarden aan subsidies uitgekeerd zouden moeten worden aan bedrijven in buurlanden. Die vrees was ongegrond.”

Wat nu?

„Als het Hof deze week de bestaande wetgeving had afgewezen, zouden de landen gedwongen zijn om hun regelingen aan te passen. Nu moeten de lidstaten eerst worden overtuigd van de noodzaak om de wet te veranderen. Dat is moeilijker geworden.”