De sfeer is weer goed, dankzij Bram van Ojik

De partij is het grote verlies van 2012 aardig te boven. Dat komt door de nieuwe partijleider Van Ojik. En de comfortabele tussenpositie in de oppositie.

Voor de verandering zei een PvdA’er het eens hardop, in plaats van iemand uit GroenLinks. Marjolein Moorman, PvdA-fractievoorzitter in Amsterdam, vond een fusie tussen de twee partijen een „interessante gedachte”, zei ze afgelopen weekend in Het Parool.

GroenLinks-leider Bram van Ojik reageert mild en relativerend op dat soort opmerkingen – zoals eigenlijk op bijna alles. Het klopt wel, zegt hij, dat het DNA van GroenLinksers en PvdA’ers sterk overeenkomt. „Voor beide partijen geldt dat de achterban áltijd kritisch is.”

Met jaloezie kijkt hij soms naar bijvoorbeeld de SP, waar nooit ‘gedoe’ is. Binnen GroenLinks weet je één ding zeker: iedereen vindt altijd overal wat van. Al is dat precies waarom Van Ojik bij GroenLinks zit, zegt hij: „Geen kadaverdiscipline, maar een partij met intern debat.”

Het parlementaire jaar dat deze week afloopt, was Van Ojiks eerste volledige jaar als partijleider van GroenLinks. Met als voorzichtige conclusie dat de partij het grote verlies van de Tweede Kamerverkiezingen – GroenLinks verloor zes van de tien zetels – van september 2012 aardig te boven is. Van Ojik kreeg na het vertrek van Jolande Sap drie verkiezingen de tijd om het tij te keren. Daarvan zijn er nu twee voorbij: de gemeenteraadsverkiezingen en de Europese verkiezingen. GroenLinks verloor, maar de mate waarin viel de partijtop mee.

Kunduz-trauma

De sfeer in de fractie is weer goed, al een tijdje, zeggen GroenLinksers. De orde handhaven is ook een stuk eenvoudiger met maar vier Kamerleden in plaats van tien. Toch zeggen partijgenoten dat die positieve sfeer wel degelijk Van Ojiks verdienste is.

Hij weet bijvoorbeeld precies hoe hij met de ambitieuze Jesse Klaver moet omgaan. Hij geeft Klaver zo veel mogelijk ruimte. Die mocht alle onderhandelingen over het studieleenstelsel doen, waar het kabinet dankzij steun van GroenLinks een meerderheid in de senaat voor kreeg.

Bang dat de steun aan het leenstelsel een nieuw Kunduz-trauma oplevert zijn GroenLinksers niet. ‘Kunduz’ staat voor alle ellende waarin de partij terechtkwam vanwege steun aan de missie naar Afghanistan, in 2010.

Het leenstelsel is het enige grote voorstel waarmee GroenLinks afgelopen jaar het kabinet-Rutte steunde. Plus de alweer bijna vergeten 100 miljoen euro inkomenscompensatie voor gezinnen met kinderopvang die Van Ojik in oktober vorig jaar regelde met PvdA-leider Samsom. Zo had GroenLinks afgelopen jaar wel een comfortabele tussenpositie; geen die hard-oppositie, zoals de SP of het CDA.

Maar de partij hoort ook niet bij de „partijen die meeregeren zonder ministers”, zoals Van Ojik de constructieve oppositiepartijen D66, ChristenUnie en de SGP noemt. GroenLinks hoeft geen grote bezuinigingen voor zijn rekening te nemen, maar is steeds wel bereid om mee te praten.

Minder onderhandelen

Twee weken geleden liep de deal met de coalitie plus D66 stuk over een nieuwe bestuurlijke indeling van Nederland. Dat was zonde voor GroenLinks. Steun aan een fusie van Noord-Holland, Utrecht en Flevoland in ruil voor miljoenen voor natuur en milieu was voor de partij perfect geweest. Het had steun betekend aan een plan waar GroenLinks niet zó principieel in zit en tegelijk waren bezuinigingen teruggedraaid die menig GroenLinkser buikpijn opleveren.

Probleem is komend jaar dat GroenLinks zijn zichtbaarheid moet behouden en vergroten. De grote hervormingen van het kabinet behoeven geen steun meer en dus valt er minder te onderhandelen.

Op duurzaamheidsgebied is voor de vierkoppige GroenLinks-fractie anders nog genoeg te doen. Zo is niemand van hen in de duurzaamheids-top-100 van dagblad Trouw te vinden. Onhaalbaar is zo’n notering niet: Europarlementariër Bas Eickhout staat op nummernummer vijf, partijvoorzitter Rik Grashoff op nummer 46. De volgende editie verschijnt in oktober. De criteria zouden de parlementariërs toch moeten aanspreken: daadkracht, kennis, innovatiekracht, brede visie, contacten en charisma.