‘Vernieuwing zit in de details’

Saxofonist Ben van Dungen houdt van Coltranes organische spel.

‘Wat ik de beste solo vindt, hangt van het moment af, maar goed, ik zal kiezen. Alles van Coltrane op ’Round Midnight, waar hij samenspeelt met Miles Davis. Wat een supersolo’s. Hij verzint daar een nieuwe kleur. Als je Coltrane op die plaat hoort dan voel je dat hij richting heeft, hij komt recht op je af. Vernieuwing zit in de details. Veel van die oudere tenoren hadden een breed geluid, maar bij Coltrane is het alsof je een tuinslang dichtknijpt waardoor er een enorme kracht op komt te staan. Hij speelt ook hoger en articuleert elke noot, dat geeft helderheid.

„Je moet soleren niet romantiseren. Het is geen bericht van God dat je krijgt om een bepaalde noot te spelen. 90 procent zit in de voorbereiding. Coltrane heeft heus van tevoren nagedacht over die solo. Als je weet wat je gaat spelen, dan kun je daarop studeren. De improvisatie zit vooral in de herschikking van het studiemateriaal. Wat dat betreft moet je oppassen waar je naar luistert, want alles nestelt zich in je geheugen. Je moet niet denken dat je een vrije wil hebt, voor je het weet raak je besmet met een sound. Als ik mezelf terugluister, hoor ik soms dingen die ik al twintig jaar probeer juist niet te spelen.

„Ik laat me in solo’s leiden door wat me lichamelijk aanspreekt. Ik hou niet van een intellectuele benadering. Iets moet lekker zijn, sexappeal en kracht hebben. Daarom hou ik van Coltrane, hij speelt organisch.

„Bij mijn kwartet ligt de inspiratie in de jazz van de jaren vijftig en zestig, omdat ik dat gewoon leuk vind. Ik regisseer dat behoorlijk strak, want het moet fris zijn. Geen stukken van tien minuten met lange solo’s. Ik laat qua timing weinig aan het toeval over, maar wat er gebeurt is natuurlijk elke avond anders. Ik hou van de snelheid van lp’s met vier of vijf nummers per kant. Meer past er niet op en is ook niet nodig. Ik zie liever de hele set als een stuk, ook daar moet een opbouw in zitten.”