Verhuisplannen op Kiribati

Volgens de een gaat het om het eerste concrete klimaatevacuatieplan ter wereld, volgens de ander is het een onbesuisde aankoop van 20 vierkante kilometer waardeloos land. Feit is dat de regering van Kiribati, een groep van ruim dertig eilandjes in de Stille Oceaan, tweeduizend kilometer zuidwaarts op Fiji grond heeft gekocht die gebruikt kan worden als de eilandjes door de zeespiegelstijging onbewoonbaar zouden worden. (lees hier en hier)

President Anote Tong van Kiribati zet zich in voor een stevig klimaatbeleid. Hij vreest dat aanpassing voor de eilandengroep, die slechts enkele meters boven de waterspiegel uitsteekt, eigenlijk al geen optie meer is. „Wat de VS ook besluiten, wat China ook doet, voor ons maakt het niet meer uit. Voor ons is het toch al te laat”, zei Tong vorige maand in een interview met CNN. De kleine-eilandstaten eisen in de onderhandelingen over een nieuw klimaatakkoord, behalve forse reducties van broeikasgassen, dan ook veel geld voor de schade die klimaatverandering aanricht en nog zal aanrichten.

De stijging van de zeespiegel gaat snel, zeggen ze op Kiribati. Wel vier keer sneller dan het gemiddelde wereldwijd. Een stijging van 1,2 centimeter per jaar is niet uitzonderlijk. Behalve dat daardoor bij vloed de golven steeds gemakkelijker over de eilandjes slaan, wordt ook het toch al schaarse zoetwater aangetast. De drinkwatervoorziening en de landbouw kampen met verzilting. En het stijgende water is bovendien niet het enige probleem. Neerslagpatronen veranderen en de wind wordt steeds onvoorspelbaarder (hier en hier).
Maar tegenstanders vinden dat Tong overdrijft. Kiribati heeft niet zozeer een probleem met klimaatverandering, zeggen zij, maar met de onbezonnen manier waarop de bewoners met de gevoelige atol-structuur omgaat. Zo meent onderzoeker Paul Kench van de universiteit van Auckland dat het rif gezond is en jaarlijks 10 tot 15 millimeter kan groeien: „Zolang dat het geval is, en er voldoende zand aanspoelt, is er geen reden waarom het rif de zeespiegelstijging niet zou kunnen bijhouden.”
Er wordt vaak een verkeerde indruk gewekt door steeds maar weer van die foto’s te tonen van vloedgolven die tegen de kust aan beuken. Doordat de bewoners van Kiribati zelf morrelen aan de kustlijn, zeeweringen bouwen op verkeerde plaatsen en leggen verhoogde verbindingen aanleggen tussen de eilandjes wordt de subtiele waterhuishouding ontregeld.
Dat betekent overigens niet dat Kiribati geen enkel gevaar loopt. De eilandjes zijn door hun ligging gevoelig voor klimaatverandering, verzilting is al merkbaar en zal op termijn een serieus probleem kunnen worden, en klimatologische onvoorspelbaarheid wordt groter. En verzuring is schadelijk voor het koraalrif.

Maar dat lapje grond op Fiji zal voor Kiribati waarschijnlijk net zo zinloos zijn als voorstellen voor het creëren van drijvende eilanden: