Toezicht moet financiële ramp op Aruba afwenden

Overleg Den Haag-Aruba over onafhankelijke controle.

Curaçao staat sinds kort niet meer onder strikte curatele. Sint Maarten ontsnapte daar eind vorig jaar net aan. Maar nu is Aruba aan de beurt om te buigen voor de financiële tucht van Nederland. Morgen bespreekt de Rijksministerraad de oplopende staatsschuld, de onzekere begroting en mogelijke maatregelen. De staatsschuld van Aruba is verdubbeld naar bijna 75 procent van het bbp. Het begrotingstekort is ruim 6 procent. „Griekse toestanden”, zeggen critici.

Nederland kan de Arubaanse begroting laten afkeuren en leningen blokkeren, maar verder is ingrijpen op Aruba minder eenvoudig dan op de andere Antilliaanse eilanden.

Aruba heeft problemen, geeft Juan Yrausquin, de Arubaanse minister van Financiën, toe. „We moeten op dit moment geld lenen om onze rente te betalen.” Yrausquin is deze week op bezoek in Den Haag om Nederland te vertellen dat het zich helemaal niet mág bemoeien met de problemen op het eiland.

„Aruba is zelf verantwoordelijk en blijft zelf verantwoordelijk voor de financiën. Nederland staat niet garant en is niet aansprakelijk voor onze leningen en wij staan ook niet onder hun toezicht”, zegt Yrausquin. Aruba heeft daarmee een andere positie dan Curaçao en Sint Maarten. Dat zijn sinds 2010 ook onafhankelijke landen in het koninkrijk, maar daarvoor kregen zij een schuldsanering van bijna twee miljard en streng financieel toezicht. Bovendien lenen die landen tegen lage rente geld van Nederland, terwijl Aruba voor leningen de internationale kapitaalmarkt op gaat.

Officieel moet het daarvoor toestemming vragen aan de Rijksministerraad. Dat lijkt niet meer dan een formaliteit, maar in februari kreeg Aruba die toestemming alleen onder nog onduidelijke voorwaarden. Minister Ronald Plasterk (Koninkrijksrelaties, PvdA) wil „een vorm van onafhankelijk meekijken organiseren”, zei hij in april in de Tweede Kamer, „die ook binnen het koninkrijk comfort biedt dat er op de lange termijn geen ongelukken gebeuren”.

Dat „gaat voelen als het verleden”, zegt Yrausquin, om het woord neo-kolonialisme te vermijden. Om financieel toezicht buiten de deur te houden, stapte Yrausquin af van een plan van zijn voorganger om net als Sint Maarten en Curaçao goedkoop bij Nederland te lenen. „Je zou verslaafd kunnen raken aan lage rente.” Ook nam hij maatregelen, zoals het verhogen van de pensioenleeftijd.

Ondertussen hoopt hij op een compromis. Yrausquin is bereid een „onafhankelijke groep” de begroting en de meerjarenplanning te laten evalueren. Of die er komt, is afhankelijk van wat de Rijksministerraad morgen besluit. Die kan ook een aanwijzing geven aan de gouverneur van Aruba om de begroting niet goed te keuren.