Plan van Duitse defensieminister om gevechtsdrones te leasen leidt tot fel ethisch debat

Volgens minister Ursula von der Leyen kan het Duitse leger niet zonder gevechtsdrones. Er is veel verzet.

Vlak voor het zomerreces en terwijl volgens de oppositie de hele natie is afgeleid door het wereldkampioenschap voetbal, besprak minister Ursula von der Leyen (Defensie, CDU) gisteren in de Bondsdag haar voornemen om gevechtsdrones te leasen. Binnen tien jaar wil zij bovendien samen met een groep van zes andere EU-landen dergelijke drones bouwen.

Het plan van Von der Leyen geldt als een riskante onderneming. Haar voorganger, Thomas de Maizière, werd niet geprolongeerd op Defensie nadat het vorige drone-project was mislukt. De ‘Euro Hawk’, een inlichtingen-drone van het Amerikaanse Northrop Grumman, bleek een jaar geleden niet aan Europese luchtvaartnormen te voldoen. Gevolg: een gat in de begroting van minstens een half miljard.

Over de financiële kant van Von der Leyens voornemen wordt nog niet gesproken. De problemen spitsen zich nu toe op de ethische aspecten, de mogelijk drempelverlagende werking die een dodelijk wapen met afstandsbediening kan hebben. En het gaat wat coalitiepartner SPD betreft om humanitaire vragen in het oorlogs- en volkerenrecht. Voor de SPD bleek het voorstel gisteren tijdens een debat in de Bondsdag nauwelijks te verteren.

Von der Leyen probeert langs alle klippen te manoeuvreren met het argument dat de bewapende drones noodzakelijk zijn om Duitse militairen bij toekomstige vredesmissies in het buitenland beter te beschermen tegen vijandelijke aanvallen. Bovendien houdt volgens de minister het Duitse parlement zelf zeggenschap over iedere mogelijke inzet in het buitenland van de nieuwe wapensystemen. Richting oppositiepartij die Linke zei Von der Leyen scherp: „Diegenen die het parlementaire instemmingrecht in twijfel trekken, maken zichzelf onmondig.” De minister wees erop dat Duitse militairen in Afghanistan afgelopen jaar vanuit de lucht steun kregen van een geleasde verkenningsdrone. Dat was goed bevallen. Maar bij het daadwerkelijk optreden tegen gevaar, kunnen kostbare minuten verloren gaan, luidt de redenering. Dit ‘beveiligingsgat’ wil Defensie met bewapende drones sluiten. En overigens, zo stelde de minister, „ik opteer voor een Europese drone binnen tien jaar”. Over de ontwikkeling daarvan hebben op 19 november zeven EU-lidstaten, waaronder Nederland, een intentieverklaring ondertekend.

Tijdens een fel debat verweet een woordvoerder van regeringspartij CDU/CSU de fractie van die Linke dat indien deze niet de kant van de bescherming van de eigen militairen kiest, zij de kant van de terroristen kiest. Maar die Linke en de Groenen verweten Von der Leyen een retorische trukendoos te gebruiken. Een meerderheid van de Duitsers wil deze wapens volgens de oppositie niet. Drones zijn volgens hen ook geen ‘precisiewapens’, zoals Von der Leyen zegt. „In Pakisten en Jemen vallen door Amerikaanse drone-aanvallen honderden burgerdoden”, betoogde Groenen-woordvoerder Omid Nouripour. De oppositie vindt dat de plannen van de regering niet bedoeld lijken om Duitse soldaten te beschermen, maar om de Europese wapenindustrie te steunen.

De SPD’ers bleken niet overtuigd van het ‘beveiligingsgat’ voor Duitse militairen. „De vredesmissies die we nu wegsturen, worden ook al vanuit de lucht beschermd.” Maar ze erkenden dat „de wereld niet stilstaat”. Voorlopig zou Defensie een contract voor het leasen van Israëlische verkenningsdrones kunnen verlengen. Op de langere termijn moet er een eigen Europese drone komen, die met raketten kan worden uitgerust. „We willen niet dat Europa afhankelijk blijft van Amerikaanse technologie”, aldus een SPD-woordvoerder.