Ineens mocht het niet meer van de politie, al die wiet

70 kilo hennep op voorraad? Het OM wil straf. Het Haagse hof denkt er anders over.

Foto ANP

Ja, jullie overtreden de regels, maar je hoeft je geen zorgen te maken. Dat zei de politie meermalen tegen de eigenaar en directeur van de coffeeshops GOA, Stop ’n Goa en Happy Days in Leiden en Lisse. Hun hennepvoorraad was groter dan mocht, maar politie en gemeente lieten het toe.

Niks bijzonders. Bij veel coffeeshops gaat dat zo – gevolg van het gedoogbeleid.

Maar toch stond op 20 juni 2011 ineens politie op de stoep. De directeur en de eigenaar werden gearresteerd. Op verschillende plekken werd samen 70 kilo hennep in beslag genomen. Het Openbaar Ministerie eiste een jaar cel tegen de eigenaar.

Ten onrechte, oordeelde het gerechtshof in Den Haag gisteren. De mannen gaan vrijuit. De uitspraak zal tot opluchting leiden bij andere eigenaren van coffeeshops.

1 Waarom werd er vervolgd?

Strikt genomen was de coffeeshop in overtreding; de voorraad hennep mag maximaal 500 gram zijn. Maar deze coffeeshophouders verkochten in één zaak op een dag soms het drievoudige. Daarom bewaarden ze elders tientallen kilo’s extra voorraad. Gedurende de dag werden de coffeeshops daarmee ‘via de achterdeur’ bevoorraad.

Politie en gemeenten wisten dat. De ‘achterdeur’ zou niet actief in de gaten gehouden worden, beloofde de politie. In een overleg waar ook gemeente en GGD bij waren, zei een agent tegen de coffeeshopdirecteur: „Ga niet met te veel voorraad over straat”, want „als je niet opvalt, gaat het zaakje gewoon door.”

Maar toen kreeg justitie anonieme tips dat de coffeeshopeigenaar geld zou witwassen en in harddrugs zou handelen. Dat bleek al snel onjuist, maar het OM ging wel de herkomst van de hennep onderzoeken. En daaruit volgden de invallen, waarbij in verschillende huizen 70 kilo aan hennepplanten, hennep en hasj in beslag werd genomen.

De achterdeur was dus toch gecontroleerd.

2 Wat oordeelt het hof?

Dat verklaart het OM niet-ontvankelijk. De coffeeshophouder hield zich altijd aan alle eisen die hem gesteld werden. Er was goed overleg met politie en gemeente. Zijn grote hennepvoorraden hield hij netjes buiten beeld, zoals afgesproken.

Daarom mocht hij erop vertrouwen dat de autoriteiten zijn zaken zouden blijven gedogen. Het is „onbegrijpelijk gebleven” waarom het OM, ondanks de gedoogafspraken, zo nodig de bevoorrading wilde onderzoeken.

Als die grote voorraden een probleem waren voor justitie, had ze dat coffeeshophouders eerst gewoon moeten vertellen, zegt het hof. Die werkten immers altijd goed mee.

3 Waarom is deze zaak belangrijk?

Omdat het hof nu eigenlijk zegt: zolang een coffeeshophouder zich netjes aan de regels houdt en zich constructief opstelt, heeft justitie geen aanleiding hem te vervolgen om grote hennepvoorraden. Eigenaren van de circa zeshonderd coffeeshops in Nederland hoeven niet bang te zijn dat ze toch ineens vervolgd worden.

4 Is de uitspraak definitief?

Nee. Het Openbaar Ministerie kan nog in cassatie bij de Hoge Raad. De advocaat-generaal heeft daar nog geen besluit over genomen, laat het OM weten.

Er bestaat een kans dat de Hoge Raad dit arrest van het gerechtshof verwerpt. Eerder gebeurde dat in de zogenoemde Checkpoint-zaak, rond een grote coffeeshop in Terneuzen die ook vervolgd werd om de grote hennepvoorraden. Het Haagse gerechtshof deed hierin een soortgelijke uitspraak als nu. Maar na kritiek van de Hoge Raad op de motivering moet het gerechtshof van Amsterdam opnieuw oordelen in deze zaak. Dat gebeurt over twee weken.

Volgens advocaat Sidney Smeets, die de Leidse verdachten bijstaat, heeft het hof in Den Haag ditmaal zijn beslissing beter gemotiveerd.

5 Is de uitspraak een nederlaag voor minister Opstelten?

Advocaat Smeets vindt van wel. Minister Opstelten (Justitie, VVD) wil coffeeshops en de aanvoer en productie van softdrugs niet verder reguleren, terwijl sommige burgemeesters dat wel willen. Volgens Smeets zijn nadere regels onvermijdelijk om herhaling van dit soort zaken te voorkomen. Hij ziet de uitspraak van het hof als kritiek op „die hypocrisie rond de achterdeur”. „Het hof zegt nu: er is een achterdeur, dus is er aanvoer.” Ergo: als een coffeeshop veel klanten heeft en dus veel hennep verkoopt, is het vanzelfsprekend dat je daarvoor veel produceert en grote voorraden aanhoudt. Dan moet je dat uit de criminele sfeer halen, aldus Smeets.