Het is zweten voor sportscholen

Het is de populairste sport, maar de sector heeft het zwaar. Zo doet Achmea al zijn fitnesscentra van de hand.Vooral het middensegment staat onder druk. Vijf ontwikkelingen.

Beeld Thinkstock

Fitness is de populairste sport van Nederland: ruim 3 miljoen Nederlanders doen er aan, van wie tweederde bij een fitnesscentrum.

Een lucratieve business, zou je denken. Maar voor veel betrokkenen valt dat tegenwoordig nogal tegen. Vorige week maakte Achmea – een van de grootste spelers op de fitnessmarkt – bekend dat het wegens verlies alle 31 fitnesscentra van de hand doet.

De jaren van groei in fitnessland zijn voorbij, de markt is verzadigd. In het meest recente onderzoek naar de branche omschrijft de Rabobank de fitnessmarkt als een ‘verdringingsmarkt’. Tegelijkertijd gaat het met sommige ketens uitstekend. Zo zegt marktleider Basic-Fit (105 vestigingen) dit jaar nog het 150ste filiaal te willen openen.

Er zijn vijf belangrijke ontwikkelingen in de fitnessmarkt.

1 Er is een opmars van ketens

Nederland telt zo’n 1.600 fitnesscentra. En steeds meer van die centra zijn onderdeel van een keten. „De kleine zelfstandige keten heeft moeite met overleven. Het is een enorme vechtersmarkt”, zegt Martijn Rol van de Rabobank. Ketens worden doorgaans professioneler gerund. Ook profiteren ze van schaalvoordeel bij inkoop en reclame.

De helft van de zelfstandige fitnesscentra maakt verlies en er zal nog een groot aantal failliet gaan, meent directeur Philip Pijpers van adviesbureau Kentrium. Dat past volgens hem in een bredere trend: „Er zijn ook bijna geen zelfstandige supermarkten meer.”

2 Het is budget of luxe

Een budgetfitnesscentrum zoals Basic-Fit biedt precies wat het zegt: de basis (cardio en krachtfitness) voor een lage prijs (15,95 euro per maand). Soms zijn er (tegen bijbetaling) groepslessen.

Een luxe fitnesscentrum biedt veel meer: ruimere kleedruimtes, spinninglessen, uitgebreide groepslessen en afhankelijk van het fitnesscentrum ook een zwembad, squashbanen, zonnebanken enzovoort. Een voorbeeld is Healthcity, waar het goedkoopste abonnement 50 euro kost. „Het is een trend dat centra multifunctioneler worden”, zegt Pijpers. Begeleiding is standaard en vaak bieden ze ook voedingsadvies en fysiotherapie aan.

De fitnesscentra die zich tussen budget en luxe bevinden, hebben een probleem. „Het middensegment staat onder druk”, zegt Rol van de Rabobank. En Pijpers: „Je moet je onderscheiden. Als je geen keuze maakt word je ook niet gekozen.”

3 De eigenaren: durfinvesteerders en franchisenemers

Investeringsfondsen hebben de Nederlandse sportschoolmarkt ontdekt. Eind vorig jaar nam de Britse durfinvesteerder 3i (ook eigenaar van Action) sportschoolketen Basic-Fit over. Sindsdien zijn de ambities niet bepaald minder geworden: in minder dan een jaar tijd moet het aantal filialen met eenderde groeien. Overigens zijn de bedrijven achter de twee grootste budgetketens, Basic-Fit en Fit For Free, ook beide eigenaar van een luxeketen: respectievelijk Healthcity en Sportcity.

Ook nemen franchises in belang toe. In 2012 had het van oorsprong Amerikaanse Anytime Fitness 6 filialen in Nederland, inmiddels zijn dat er 28. „Het is al jaren de snelst groeiende fitnessketen ter wereld”, zegt Petro Hameleers, die het recht heeft gekocht om franchises van Anytime Fitness te verkopen in de Benelux.

Zoals gebruikelijk bij franchises is een nieuwe eigenaar verplicht het volledige concept van Anytime Fitness (inclusief kleuren) over te nemen. Hij betaalt daarvoor eenmalig 30.000 euro en jaarlijks 10.000 euro. In ruil daarvoor lift hij mee op de publiciteit, ervaring en backoffice van de grotere organisatie. Ook ketens als Curves (vrouwen), Fit20 en Fit4Lady werken met een franchisemodel.

4 De nieuwe concepten

Anytime Fitness is wat de naam al suggereert: een fitnesscentrum dat altijd open is. Leden krijgen een eigen sleutel, waarmee ze bij alle 2.500 clubs wereldwijd naar binnen kunnen.

Zo zijn er meer nieuwe concepten. Bij Trainmore bijvoorbeeld geldt: hoe vaker je traint, hoe goedkoper je lidmaatschap. Wie 1 keer per week gaat sporten betaalt 9,95 per week, wie 2 keer per week gaat sporten betaalt 4,95 per week.

Ook in opkomst zijn de ‘modulaire’ abonnementen, die je zelf samenstelt met bijvoorbeeld groeplessen of zwemmen.

5 Het telefoontje naar de klant

Van sportscholen wordt vaak gezegd dat ze rijk worden van slapende leden. Volgens Rol van de Rabobank geldt dat hooguit nog aan de onderkant van de markt, bij de luxe ketens is het intussen andersom. „Die bellen hun leden na als ze een tijdje niet geweest zijn. Klantbehoud staat centraal.”

Pijpers adviseert fitnesscentra daarover. „Het bellen gebeurt meestal na 18 tot 25 dagen. Tegenwoordig kijken fitnesscentra ook naar de frequentie van het bezoek. Als dat achteruitloopt, is het een teken dat mensen misschien gaan opzeggen.” Want dat blijkt een van de grootste problemen van de sector: het jaarlijkse ledenverloop ligt rond de 30 à 40 procent.