Foutloos fluiten is geen garantie voor de finale

Ook al fluit Björn Kuipers uitstekend, de kans is groot dat Oranje zijn weg verspert richting de (halve) finale.

De scheidsrechters zijn dit WK wederom onderwerp van discussie. De tientallen camera’s langs de velden vergroten iedere fout. De super slow motion is genadeloos. Het Nederlandse team, onder leiding van Björn Kuipers, staat nog fier overeind. Hun grootste tegenstander: Oranje. Als het Nederlands elftal verder komt kunnen ze naar huis.

Kuipers was voor het WK de gedoodverfde favoriet voor de finale op 13 juli in het Maracanã. Het Oranje van Louis van Gaal was niet meer dan een gevaarlijke outsider. In aanloop naar het toernooi was de scheidsrechter uit Oldenzaal dan maar met één ding bezig: een optimale voorbereiding op het WK in Brazilië. Alles doen om die ene cruciale misser te voorkomen. „Vroeger was ik bang om die fout te maken. Nu zie ik het als part of the job. Als het gebeurt, dan moeten we onszelf niets kwalijk kunnen nemen. Het mag nooit liggen aan een gebrek aan concentratie, ontbrekende kennis en onze fitheid.”

De 41-jarige scheidsrechter praat het liefst in meervoud. Als Kuipers het over ons heeft dan doelt hij ook op ziijn assistenten Sander van Roekel en Erwin Zeinstra. Het drietal werkt al jaren nauwgezet samen en leidde als team onder meer de finale van de Champions League en de Europa League en de eindstrijd van de Confederations Cup. „Je kunt niet meer zonder een perfect team om je heen een wedstrijd leiden. Ik heb mijn mannen keihard nodig. Scheidsrechters die zeggen dat er pas gevlagd moet worden als zij fluiten zijn niet meer van deze tijd”, stelt Kuipers bij een persbijeenkomst in aanloop naar het WK.

Kuipers staat in het veld via een headset voortdurend in verbinding met zijn assistenten Van Roekel en Zeinstra en de vierde man aan de zijlijn. „De communicatie gaat altijd in het Nederlands. Ook al is de vierde man een buitenlander. Het is al lastig genoeg om met elkaar te communiceren. Vaak gaat het om steekwoorden: hands, geel, penalty. Dan moet je blind op elkaar varen. Alles wordt opgenomen en later worden de beelden eronder gemonteerd. We evalueren iedere wedstrijd.”

Tijdens het toernooi mogen de scheidsrechters niet met de pers praten. Het verzoek om een kopje koffie te drinken slaat Kuipers vriendelijk via what’s app af. „Geen contact met de media! Jammer maar het zij zo”, stuurt hij terug. Het team verblijft samen met andere scheids- en grensrechters in afzondering in Rio de Janeiro. Tot dusver floot Kuipers drie duels: Engeland-Italië, Zwitserland-Frankrijk en Uruguay-Colombia. Hij kreeg goede kritieken.

Kuipers is in zijn hoofd al vanaf 2011 bezig met het WK. Destijds kwam hij op een lijst van 52 potentials te staan, waarvan er in januari van dit jaar 25 te horen kregen dat ze naar het WK mochten. Het ‘team Kuipers’ ging in de voorbereiding op trainingskamp in Zürich, Gran Canaria en Belek. „In Zwitserland trainden we bijvoorbeeld met topvoetballers. Tal van spelsituaties werden nagebootst. Er werden hoekschoppen genomen, vrije trappen afgevuurd op het doel en snelle counters uitgevoerd. Daarbij gaf oud-scheidsrechter Massimo Busacca aanwijzingen. Wanneer is het nu hands? Hoe snel trek je een gele kaart? Welke overtreding is direct rood? Dan gaat het over dat soort dingen.”

De beste Nederlandse scheidsrechter riep zelf de hulp in van de Italiaan Roberto Rosetti, die in 2008 de EK-finale floot en op het WK van 2010 na een cruciale fout in de achtste finales bij Argentinië-Mexico resoluut stopte. „Hij heeft ons zijn levensverhaal verteld”, zegt Kuipers. „Welke les we daaruit getrokken hebben? Misschien was zijn uitleg over closing doors wel het belangrijkste. Als je iets vervelends hebt meegemaakt, dan moet je dat achter je laten. Als je dat mee gaat nemen naar een volgende wedstrijd ben je niet goed voorbereid.”

Kuipers is zich ervan bewust dat de impact van een foute beslissing heel groot kan zijn. Op een WK krijgt een heel land dan het gevoel te zijn benadeeld. Kuipers noemt zijn Zweedse collega Martin Hansson als voorbeeld. „Een topscheidsrechter. Hij zag in de play-offs voor het WK van 2010 bij Frankrijk-Ierland een handsbal van Thierry Henry over het hoofd. Weg WK. Hij heeft daarna geen grote duels meer gefloten. Zo’n moment hoop je nooit mee te maken. Maar je moet je wel altijd realiseren dat één fout alles kan veranderen. Scheidsrechters zijn nu eenmaal kwetsbaar.”

De WK-finale zou een kroon op zijn werk zijn, maar Kuipers weet dat hij dat niet in eigen hand heeft. Perfect presteren, toch naar huis. Oranje verspert voor hem mogelijk de weg naar de finale. Als Nederland met de wereldbeker thuis komt heeft hij er vrede mee. „Wanneer mijn WK geslaagd is? Als we onbesproken blijven.”