Zwarte Piet mag best, als hij maar cadeautjes brengt

In Suriname liggen ze niet echt wakker van Zwarte Piet, al is de nieuwe wel beter. Maar: zwart door de schoorsteen? „Dat kan niet. In Suriname hebben we geen schoorstenen.”

De herdenking, gisteren in Amsterdam, van de afschaffing van de slavernij. Foto Imara Angulo Vidal

Celestine Raalte (65) weet wat een zwarte huid betekent. In Nederland werd haar dochter uitgescholden voor Zwarte Piet. En toen de Surinaamse nog een kind kreeg, werd haar dochter boos omdat de baby een lichtere huid had. Ook pijnlijk: haar kleindochter smeerde haar gezicht met wit poeder in om blank te worden. „Daarom ben ik tegen Zwarte Piet. Ik heb onder hem geleden.”

Het Nederlands Centrum voor Volkscultuur en Immaterieel Erfgoed presenteerde eind mei een nieuwe Zwarte Piet, om een eind te maken aan een steeds fellere discussie. Tegenstanders zien in de knecht van Sinterklaas een racistische karikatuur, een slaaf, een relict uit het koloniale verleden. De nieuwe Piet is gepolijst: modernere kleding, geen oorbellen, geen kroeshaar, geen dikke, rode lippen. Hij is nog wel zwart, maar dat komt door de schoorsteen.

Hoe valt dat in Suriname? De voormalige Nederlandse kolonie, deels gebouwd op slavenhandel, viert 5 december ook. Het protest in Nederland kwam mede uit de Surinaamse gemeenschap. Maar in Paramaribo? Op zijn Surinaams gezegd: no spang. Ze maken zich er amper druk om. Dat komt omdat Zwarte Piet in Suriname nauwelijks nog bestaat.

Sinterklaas werd in de jaren tachtig onder het militaire regime van Desi Bouterse afgeschaft omdat de Sint naar de koloniale periode terugvoerde. Sindsdien heet 5 december Kinderdag. Dat kinderen die dag cadeautjes krijgen is gebleven. Speelgoedwinkel Sweetheart viert Kinderdag wel met Sinterklaas, maar Disneyfiguren hebben Zwarte Piet vervangen. Alleen op scholen komen Sint en Zwarte Piet nog wel eens langs.

Minister Ashwin Adhin (Onderwijs en Volksontwikkeling) wilde daar vorig jaar vanaf. Hij maakte zich sterk voor een Kinderdag zonder Zwarte Piet. Hij had „vanuit de samenleving” te horen gekregen dat zo’n zwarte knecht als kwetsend werd ervaren. De minister wilde „meer elementen uit verschillende culturen” toevoegen. Zou de nieuwe Piet hier in passen?

Jazeker. De nieuwe Piet van het Nederlands Centrum voor Volkscultuur is hier welkom, zegt minister Adhin – tenzij iemand bezwaar heeft. Hij vindt het aangepaste uiterlijk een verbetering. En dat het zwart door de schoorsteen komt ook; geen verwijzing meer naar koloniale onderdanigheid.

Nita Ramcharan, hoofdredacteur van website Starnieuws maakt zich er niet druk om. Ze wijdde geen letter aan de nieuwe Piet. „Ik heb me er niet mee beziggehouden.” Landelijk dagblad De Ware Tijd schreef er wel over. Maar, erkent adjunct-hoofdredacteur Terence Oosterwolde, „velen zien die hele discussie als een ver-van-mijn-bedshow”. De weerstand tegen Piet in Suriname brengt hij in verband met dezelfde „hardelijners” die ook herstelbetalingen eisen wegens het slavernijverleden. Hoofdredacteur Meredith Helstone noemt het gedoe over de nieuwe en oude Zwarte Piet vooral „een Nederlands probleem”. De Ware Tijd berichtte erover „omdat we ook publiceren voor Surinamers in het buitenland”.

Kleuterleidster Marijke Karijo van basisschool OS1 Geyersvlijt in Paramaribo maakt het ook weinig uit. „Ik zie geen verschil tussen de oude en nieuwe Piet.” Het is vooral belangrijk, vindt ze, dat ze Kinderdag ieder jaar vieren. Haar kleuters hebben het niet breed, dan telt zo’n feest des te meer.

De christelijke Slooteschool viert Kinderdag al jaren zonder Zwarte Piet. Directeur Mohadin Ramesh vindt de zwarte knecht discriminerend. Maar als een bedrijf Sint en Piet cadeautjes voor zijn school laat brengen, stuurt hij hen niet weg. Eén puntje van kritiek op de nieuwe Piet wil Ramesh trouwens wel kwijt. Over die zwarte kleur door de schoorsteen: „Dat kan niet. In Suriname hebben we geen schoorstenen.”

Celestine Raalte laat zich niet in de luren leggen door alle gematigde reacties in haar land. „Veel mensen lijden in stilte”, weet ze. En wat vinden Surinaamse kinderen? Arysth Jahmal Strijk (4 jaar), uit de kleutergroep van OS1 Geyersvlijt: „Ik hou van Kinderdag, Sinterklaas en Pieterbaasje omdat je veel cadeautjes krijgt en veel koekjes en veel snoepjes. Ik wil niet dat Pieterbaas verandert. Ik wil alleen dat er meer kleuren komen. Omdat alle kleuren mooi zijn en niet alleen bruin.”