In 600 was de Rijnmonding handelscentrum

De zilveren schaal van Oegstgeest is versierd met jachttaferelen. Foto Restaura, Haelen

Het Zuid-Hollandse kustgebied rond de monding van de (oude) Rijn was in de vroege Middeleeuwen geen vergeten uithoek van de wereld, maar een kruispunt van handelsstromen. Dat blijkt uit de vondst, vlak bij Oegstgeest, van een zilveren schaal met goudbeslag en edelstenen van rond het jaar 600. De schaal is vorig jaar gevonden in een oude kreek – aan de rand van een vroegmiddeleeuwse nederzetting – door een team Leidse archeologen onder leiding van Jasper de Bruin. Gistermiddag maakten de Universiteit Leiden, het Rijksmuseum van Oudheden en de provincie Zuid-Holland de vondst bekend.

De zilveren schaal stamt waarschijnlijk uit Oost-Europa en is mogelijk twee eeuwen ouder dan het versierde eindproduct. De binnenkant is beschilderd met jachttaferelen: bokken, herten en een fabeldier met een mensenbot in de bek. De schaal heeft twee beslagplaten of hengsels van goud, ingelegd met granaten, rode edelstenen.

De Bruin: „Die hengsels vertonen stijlkenmerken van het Duitse Rijnland. De schaal heeft maar twee beslagplaten, met aan de uiteinden oogjes. Dit doet vermoeden dat hij bedoeld was om op te hangen en er in te kijken. Zulke hangende schalen zijn bekend uit Engeland en Scandinavië.”

Het is wel duidelijk waarom je erin moest kunnen kijken. Op de bodem van de schaal bevindt zich een schijf van goud, ingelegd met granaten. De rode granaatstenen waarmee hengels en bodemschijf zijn ingelegd zijn afkomstig van het Indiase subcontinent. De herkomst van de bestanddelen van deze kostbare schaal wijst erop dat hier, aan de monding van de Rijn, handelsstromen bijeenkwamen.

De vondst past wonderwel in de tentoonstelling ‘Gouden Middeleeuwen’ in het Rijksmuseum van Oudheden. Conservator Annemarieke Willemsen stelde hem samen. Er rijst een heel ander beeld uit op van Nederland na de aftocht van de Romeinen dan in de schoolboeken. Niet in de greep van een turbulente ‘volksverhuizing’, maar vreedzaam en welvarend. Niet ontvolkt, maar tamelijk dicht bewoond. Het team vond naast de zilveren schaal ook houten wijnvaten uit Duitsland en kades, steigers en landhoofden, extra aanwijzingen dat dit een handelsplaats was.