‘Vasten voor de ramadan verslechtert conditie niet’

Dat zei een FIFA-functionaris tegen persbureau AP

illustratie martien ter veen

De aanleiding

Voetballen in de tropische hitte is zwaar. Helemaal zwaar is het als je niet mag eten en drinken. Dat is waar voetballers die praktiserend moslim zijn mee te maken krijgen tijdens dit WK. Dat valt namelijk samen met de ramadan die zondag is begonnen. Maar als sporters vasten vanwege de ramadan, zal hun conditie daar niet door verslechteren, volgens Jiri Dvorak, chef van de medische afdeling van wereldvoetbalbond FIFA. „We hebben uitgebreide onderzoeken gedaan en niets verontrust ons”, zei hij vorige week tegen verslaggevers van persbureau The Associated Press (AP). De bewering werd door diverse media overgenomen, waaronder nrc.next (30 juni).

Waar is het op gebaseerd?

Dvorak baseert zich op het onderzoek The influence of Ramadan on physical performance measures in young Muslim footballers, dat is gepubliceerd in 2008. Hij was zelf een van de auteurs. Een groep van 85 jonge, Tunesische voetballers werd gevolgd tijdens een trainingsperiode voor, tijdens en na de ramadan. De spelers moesten oefeningen doen, zoals springen en sprinten. Dat de jongens niet aten of dronken, maakte nauwelijks uit voor de resultaten.

En, klopt het?

Op het onderzoek is wel wat aan te merken. Zo mochten de proefpersonen zelf bepalen of ze zouden vasten of niet, dus of ze in een groep vastenden of niet-vastenden zouden worden ingedeeld. Dan kan het zijn dat mensen die ervaring hebben met sporten in de vastentijd oververtegenwoordigd zijn.

Een belangrijker bezwaar: alle oefeningen die werden verricht hadden te maken met techniek en inspanningen van korte duur. Zoals springen, een sprinttest en een ‘shuttle-run-hardlooptest’.

Dat is moeilijk te vergelijken met een voetbalwedstrijd op topniveau, waar veel meer en langer wordt gelopen. Zo liep Arjen Robben 11,38 kilometer in de wedstrijd tegen Mexico. Een test waarbij de fysieke inspanningen worden nagebootst die horen bij een wedstrijd, is er wel: de Loughborough Intermittent Shuttle Test (2000). Maar die werd in het onderzoek in Tunesië niet toegepast.

Veel wedstrijden worden beslist op uithoudingsvermogen, vertelt Nick Iedema, sportvoedingsdeskundige bij NOC*NSF en de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen. „Dat zie je ook op dit WK, er wordt meer gescoord in het slot van de wedstrijd dan in het begin. Conditie is daarom van groot belang.”

Dat de ramadan geen effect zou hebben op het uithoudingsvermogen lijkt buitengewoon onwaarschijnlijk. In verschillende recente onderzoeken wordt aangetoond dat het tot prestatievermindering leidt als je voor inspanning geen koolhydraten inneemt. Daarbij komt dat de voetballers die op het WK in Brazilië actief zijn, voetballen in de hitte. Als je dan niet drinkt, krijg je uitdrogingsverschijnselen. Al bij 2 procent uitdroging ontstaan negatieve effecten op uithoudingsvermogen en accuraat handelen.

Nick Iedema: „Als je laat in de middag moet voetballen, heb je heel de dag niks kunnen drinken. Dan ben je al uitgedroogd voordat je begint.”

Of de islamitische sporters tijdens het WK in Brazilië écht niets drinken en eten, blijft echter de vraag. Iedema: „Als je Algerije maandag zag tegen Duitsland, zag je dat ze nog best energie hadden tegen het einde van de wedstrijd. Mijn ervaring is dat topsporters er heel flexibel mee omgaan.”

Conclusie

Vasten zou geen invloed hebben op sportprestaties, volgens de medische chef van de FIFA, Jiri Dvorak. Maar in het onderzoek waarop hij zich baseert worden alleen inspanningen van korte duur gemeten, terwijl voetbal ook om uithoudingsvermogen gaat. We beoordelen de stelling daarom als grotendeels onwaar.