Uw kamer, meneer Bismuth

De Franse oud-president zit in hechtenis. Hij wordt vastgehouden voor verhoor door de politie in de zoveelste geldaffaire. De Fransen kijken er niet meer van op.

In 2011 bezocht Nicolas Sarkozy deze gevangenis in Reau nog als president. Sinds gisteren zit de oud-president zelf vast om verhoord te worden. Foto Reuters

De naam is Paul Bismuth. Althans, als zijn advocaat belt en de politie de telefoonlijnen aftapt. Anderen kennen Bismuth vooral als Nicolas Sarkozy.

Sinds gisterochtend zit de voormalige president van Frankrijk in hechtenis op een politiebureau in Nanterre, even buiten Parijs, om 24 uur ondervraagd te kunnen worden in de zoveelste politieke geldaffaire.

Rechercheurs willen weten of hij in de geheime telefoongesprekken met zijn advocaat, met het prepaid-mobieltje op naam van Bismuth, zijn invloed onrechtmatig heeft aangewend. Een dag eerder had de advocaat in kwestie, maître Thierry Herzog, zich ook al bij het bureau gemeld om ondervraagd te kunnen worden. Net als twee hoge magistraten die in opspraak zijn geraakt.

De zaak kwam aan het licht toen justitie eerder dit jaar besloot de telefoons van Sarkozy af te luisteren in wéér een ander onderzoek naar de ex-president: dat naar mogelijk illegale financiering van zijn verkiezingscampagne in 2007 door de voormalige Libische leider Gaddafi. In die zaak, onthuld door de onderzoekswebsite Mediapart, heeft de politie voor zover bekend nog altijd geen harde bewijzen. Sarkozy was woest over wat hij „Stasi-praktijken” noemde.

Terwijl hij op zijn reguliere telefoonlijn met Herzog vooral over koetjes en kalfjes sprak, nam hij op de lijn van Bismuth de laatste ontwikkelingen door in nog een derde juridische kwestie die hem na zijn verkiezingsverlies in 2012 boven het hoofd hing: die van het misbruik van de verstandelijke kwaliteiten van de hoogbejaarde miljardaire Liliane Bettencourt om evengoed een flinke campagnedonatie los te weken.

Dankzij een geheime bron („onze vriend”, noemt Sarkozy hem mysterieus) bleken de twee goed op de hoogte van de vorderingen die justitie had gemaakt. De vriend zou magistraat Gilbert Azibert zijn, lid van het Hof van Cassatie. Hij zou Sarkozy en Herzog op de hoogte hebben gehouden van alle interne vorderingen in het strikt geheime onderzoek tegen de oud-president. In ruil zou Sarkozy hebben beloofd zijn invloed aan te wenden om Azibert een comfortabele baan in het prinsdom Monaco te bezorgen.

Het is voor het eerst in de geschiedenis van de in 1958 ingestelde ‘Vijfde republiek’ dat een ex-president is vastgehouden voor verhoor. In eerdere zaken werd Sarkozy slechts als ‘getuige’ uitgenodigd en hoewel in de zaak-Bettencourt een vooronderzoek naar hem is geopend, werd hij uiteindelijk van rechtsvervolging ontslagen. Op de nieuwe aantijgingen staat een gevangenisstraf van vijf jaar en een boete van een half miljoen euro.

Toch zijn maar weinig Fransen echt verrast door de laatste ontwikkelingen rond de oud-president. Het aantal affaires in de politiek heeft zich de laatste jaren opgestapeld.

Maar tot vervolgingen, laat staan veroordelingen, komt het zelden in dit soort zaken, met een uitzondering voor oud-president Jacques Chirac die in 2011 schuldig werd bevonden aan corruptie.

Volgens de maatgevende index van corruptiewaakhond Transparency International is Frankrijk nog ver verwijderd van een land als Italië. Het land scoort net iets beter dan Oostenrijk en net iets slechter dan de Verenigde Staten. Voor financiering van politieke partijen en verkiezingscampagnes heeft Frankrijk „op papier” de „strengste regels van Europa”, schrijft de organisatie in een recente analyse, maar de naleving laat te wensen over.

Dat komt deels door de politieke cultuur. Veel politici en grands patrons uit het bedrijfsleven hebben bij elkaar op school gezeten en die vriendschappen (net als de vijandigheden) zijn meestal voor het leven. Uitgerekend Sarkozy staat bekend als een regelaar die mensen op de juiste plaatsen kent en ze voor zijn politieke ambities weet in te zetten.

De nieuwste zaken komen hem hoe dan ook erg ongelegen. Hij loopt zich warm om zich in 2017 weer te kandideren voor het Franse presidentschap. Zijn naaste vertrouwelingen hopen dat hij zich in november al beschikbaar stelt om de stuurloze (en evengoed door financiële schandalen geplaagde) centrum-rechtse Union pour un mouvement populaire vlot te trekken. Zij zien een „complot” van de rechters om hem de weg te versperren.