‘Racisme moet je bestrijden tot de wortel’

Morgen is het vonnis in de zaak-Zwarte Piet. Barryl Biekman vecht al meer dan 25 jaar voor een verbod. „Je moet mij niet vragen geduld te hebben.”

Het zomert in Holland en in de woning van Barryl Biekman wordt gesproken over pepernoten en chocoladeletters. In de huiskamer staan de eerbewijzen die ze in de loop der jaren heeft gekregen. De Premio Emilio Castelar wegens haar werk voor de erkenning van het leed van de slavernij. De Gouden Zebra voor haar strijd tegen discriminatie. Een koninklijke onderscheiding wegens verdiensten voor de multiculturele samenleving. En komende maand gaat ze naar Washington voor de volgende: de African Diaspora Bridge Builders Award die ze krijgt als pleitbezorger voor de Afrikaanse Unie.

Barryl Biekman, 63 en onvermoeibaar, legde gisteren, op de 151ste verjaardag van de afschaffing van de slavernij, in het Amsterdamse Oosterpark een krans bij het monument dat er dankzij haar inspanningen in 2002 werd onthuld. Morgen zit ze in de Amsterdamse rechtbank waar een oordeel wordt geveld over de figuur van Zwarte Piet bij de Sinterklaasintocht, als een van de stuwende krachten van het proces. „Om iets te veranderen, moet je strijd willen leveren.”

Haar strijd tegen de symbolisch zwarte knecht van Sinterklaas begon meer dan een kwart eeuw geleden toen ze werd geïnterviewd door de Haagsche Courant. Ze zei dat ze Zwarte Piet als een racistische figuur beschouwde en de krant vermeldde erbij dat ze ambtenaar was bij de gemeente. Ze had als privépersoon gesproken, dus ging ze de volgende ochtend toch wat nerveus naar haar werk. Stapt uitgerekend burgemeester Wim Deetman bij haar in de lift. „Mevrouw Biekman”, zei hij – en ze doet hem na, met het hoofd omlaag en de blik die pendelt tussen de linker- en de rechterschoen. „Jajaja. Mooi artikel.” Nu komt het, dacht ze. Hij zei: „Je moet altijd opkomen voor je rechten, hoor.” Dat had haar zo gesterkt.

Racisme moet je tot de wortel bestrijden, zegt ze, dat verwachten mensen toch ook in geval van antisemitisme of homofobie. Waarom zou dat bij afrofobie anders zijn? „Als Zwarte Piet een vorm van racisme is, zoals het College voor de Rechten van de Mens schreef, moet de overheid direct handelen. Dan moet je mij niet vragen om geduld te hebben of ‘de dialoog aan te gaan’. Mijn ideale Piet heeft blond haar en blauwe ogen. Je moet mij niet vragen om mee te denken om dat minder racistisch te maken.”

Als PVV-leider Wilders ‘minder minder minder Marokkanen’ scandeert, maakt premier Rutte meteen tijd vrij om Marokkaanse kinderen gerust te stellen in het Jeugdjournaal. „Heel goed. Deed Rutte dat ook maar ten aanzien van andere zwarte kinderen die al decennia geplaagd worden door Zwarte Piet. Is dat geen vorm van disrespect voor de zwarte gemeenschap?”

„Op de zondvloed na is de maafa de ergste misdaad tegen de mensheid.” Maafa is Swahili voor ‘grote ramp’, en daarmee wordt de trans-Atlantische slavenhandel bedoeld. Naar schatting elf miljoen mensen werden verscheept van Afrika naar Amerika.

Burgemeester Van der Laan sprak gisteren bij het slavernijmonument over de tol van de Gouden Eeuw en dat hij, altijd als hij over de grachtengordel vertelt, ook aan de mensenhandel herinnerd wordt die daarvoor mede het geld verschafte. Mooie woorden, vond Biekman ook. Maar ze wacht op dáden. „Hij kan de intocht van Sinterklaas in Amsterdam verbieden zolang Zwarte Piet meeloopt. In plaats daarvan hangt hij zijn ambtsketen om en verwelkomt hij de goedheiligman en zijn knecht.”

Wat ze wel aan Van der Laan te danken heeft, erkent ze, is het vonnis van morgen. „Laat ik positief zijn: hij is de eerste burgemeester die de weg heeft gewezen naar de rechter.”

Haar scepsis over de mooie woorden weerhield Biekman ervan aan te schuiven bij de zogenoemde Keti Koti-dialoogtafels die gisterochtend werden georganiseerd. „Wat moet ik nou ontbijten met die mevrouw van de FNV?” Ze bedoelt voorzitter Corrie van Brenk. „Zij zegt steeds dat het goed zou zijn als 1 juli een nationale feestdag wordt. Zij hééft toch de macht? Als zij het echt wil, dan zet ze het op de agenda tijdens de cao-besprekingen? I rest my case.”

Biekman schreef nationale en internationale organisaties aan om aandacht te vragen voor Zwarte Piet – zo ook de VN Working Group of Experts die deze week in Nederland onderzoek doet naar het Sinterklaasfeest. Haar doel was te voorkomen dat het feest inclusief Zwarte Piet op de UNESCO-lijst voor immaterieel erfgoed zou worden geplaatst. Maar ze doet het ook voor het aanzien van Nederland in het buitenland. Daar kunnen ze zich niet voorstellen dat zwarte mensen in Nederland dit pikken. „This Black Pete! Zitten jullie te slapen in Nederland?”