Hoe BNP Paribas een recordboete opliep

Foto Bloomberg

BNP Paribas kwam relatief ongeschonden de crisis door. De Franse bank had nooit zwaar geïnvesteerd in Amerikaanse rommelhypotheken en kon de 5,1 miljard euro staatssteun die het in 2009 ontving al na een paar maanden terugbetalen. Grote recente bankschandalen als de manipulatie van de Libor-rente gingen aan BNP voorbij.

Maar gisteren viel de goede reputatie van de grootste bank van Frankrijk aan diggelen. De bank bekende in New York schuld aan het moedwillig schenden van Amerikaanse handelsembargo’s. BNP accepteerde een schikking van 8,97 miljard dollar (6,6 miljard euro) met de Amerikaanse autoriteiten om een nog destructievere rechtsgang te vermijden.

Dertien topfunctionarissen moeten weg of zijn al vertrokken. Operationeel topman Georges Chodron de Courcel werd vorige maand al met vervroegd pensioen gestuurd. Dertig anderen krijgen een nieuwe (lagere) functie. En vanaf 1 januari 2015 mogen kantoren van BNP in Genève, Parijs en Singapore een jaar lang geen olie- en gastransacties in dollars uitvoeren.

1. Wat heeft BNP verkeerd gedaan?

De bank heeft erkend tussen 2004 en 2012 verboden transacties uit Iran, Cuba en vooral Soedan gecamoufleerd te hebben verwerkt. Het ging om een bedrag van 9 miljard dollar. Tegen die drie landen golden om verschillende redenen Amerikaans handelsboycots.

Het filiaal in Genève ging door met de lucratieve deals, ondanks herhaalde waarschuwingen, in 2006 nog van de Amerikaanse onderminister Stuart Levey, en datzelfde jaar ook intern van de advocaten van de bank.

BNP „besloot willens en wetens de facto als centrale bank voor de regering van Soedan” te functioneren, zei assistent-aanklager James Cole vannacht op een persconferentie in Washington.

2. Waarom kunnen de VS een Europese bank straffen?

De omstreden transacties waren legaal in Europa en vonden buiten de VS plaats. Maar omdat ze in dollars zijn uitgevoerd, moesten ze voldoen aan Amerikaanse eisen en regelgeving.

De tijdens de Koude Oorlog ingestelde ‘International Emergency Economic Powers Act’, bedoeld om financiering die de nationale veiligheid in gevaar brengt te voorkomen, is na 9/11 onder de regering-Bush nieuw leven ingeblazen om geldstromen naar vermeende terroristische activiteiten tegen te houden. BNP heeft schuld bekend aan ‘boekhoudfraude’ en ‘samenzwering’ om juist deze wet te ontduiken.

3 Waarom is de boete zo hoog?

Eerder al betaalden onder andere ABN Amro en ING op dezelfde gronden Amerikaanse boetes van enkele honderden miljoenen euro’s. Crédit Suisse schikte in mei voor 1,8 miljard euro met de Amerikaanse autoriteiten wegens belastingfraude.

Hoe de schikking met BNP, de hoogste ooit voor een niet-Amerikaanse bank, precies tot stand is gekomen, hield de BNP-top vanmorgen tijdens een conference call met de pers in het vage. Maar volgens Franse media woog zwaar dat de bank ondanks de waarschuwingen de praktijken gewoon voortzette.

De bank weigerde bovendien volledig mee te werken aan het Amerikaanse onderzoek en zou „arrogant” en „amateuristisch” hebben geopereerd, schreef zakenkrant Les Echos vanmorgen.

4 Kan BNP dit hebben?

De bank maakte in 2013 netto 4,8 miljard euro winst en voor 2014 was al 1,1 miljard euro gereserveerd voor een boete. Dat is naar nu blijkt veel te weinig, maar de boete brengt de kredietwaardigheid van de bank niet in gevaar, verzekerde financieel topman Lars Machenil vanmorgen.

Het eigen vermogen van BNP blijft met 10 procent ruim boven de internationale norm die na de bankencrisis is aangescherpt (Basel III). Het aandeel van BNP steeg vanmorgen bij het openen van de beurs in Parijs met 3 procent.

5 Hoe reageren de Fransen?

In de marge van de D-Day-herdenkingen begin juni heeft president Hollande de in zijn ogen „buitenproportionele” straf voor BNP bij zijn Amerikaanse collega Obama ter sprake gebracht. Die reageerde dat hij politiek en rechtspraak graag gescheiden hield.

In de Franse politiek was de laatste weken veel misbaar over de „imperialistische” macht die Amerikaanse autoriteiten zich toe-eigenen. Maar minister Michel Sapin (Financiën) zag in een eerste reactie ook een Europees voordeel: „Dat de Amerikaanse normen door de dollar ook buiten het eigen grondgebied van toepassing zijn, moet ertoe leiden dat Europa zich mobiliseert om het gebruik van de euro als internationaal ruilmiddel te versterken.”