Extra geld AIVD wegens dreiging van jihadisme

Controle op effecten inlichtingenwerk blijft lastig.

Sterke stijging uitgaven

Is veiligheid te koop? Nee, maar bezuinigen op de geheime dienst terwijl de dreiging van jihadisme in Nederland toeneemt, kan ook niet de bedoeling zijn.

Gisteren maakte minister Ronald Plasterk (Binnenlandse Zaken, PvdA) bekend dat de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst vanaf volgend jaar 25 miljoen euro extra krijgt. Dat geld moet ten goede komen aan de „operationele slagkracht”, bijvoorbeeld aan teams die geradicaliseerde jongeren in de gaten houden. „Jihadisten en terugkeerders uit oorlogsgebieden vormen een substantiële bedreiging voor ons land”, schrijft Plasterk de Tweede Kamer.

Is hier sprake van een slimme lobby van de veiligheidsdienst? Al eerder draaide het kabinet bezuinigingen deels terug – vorig jaar werd het ingeboekte bedrag van 68 miljoen gehalveerd tot 34 miljoen euro. Dat gebeurde nadat deskundigen en oud-AIVD’ers publiekelijk alarm hadden geslagen. En onlangs lekten via deze krant de conclusies uit van de AIVD-nota over de toegenomen dreigingen van jihadisten. Vlak na de officiële presentatie van die nota gisteren bleek dat opnieuw extra geld wordt uitgetrokken. Waar dat vandaan komt, regelt het kabinet bij de begrotingsonderhandelingen voor 2015.

De bezuinigingen voor de AIVD die vorig jaar waren afgesproken, blijven staan. Van de 34 miljoen was 23 miljoen euro al ingevuld, vooral met efficiencymaatregelen. De rest van het bedrag moet onder andere met een verhuizing worden opgehaald: de AIVD gaat binnenkort ‘samenwonen’ met de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst.

Lobby of niet – de dreiging voor Nederland is al bijna een jaar „substantieel”, en sinds de start van het kabinet groter geworden. Coalitiepartijen VVD en PvdA zeggen dus „op basis van inhoud” te hebben bepaald dat er minder geld af hoeft. Ja, zegt ook Gerard Schouw van D66, „de onderbuik zegt natuurlijk dat van bezuinigingen geen sprake kan zijn”.

Ondertussen worstelt de oppositie wel met de legitimiteit van de bedragen. Want het valt slecht te controleren of deze 25 miljoen voldoende is om een mogelijke aanslag van teruggekeerde jongeren te voorkomen. Of om meer zicht te krijgen op Nederlandse moslims die sympathiseren met terreurgroep ISIS. In 2013 waren er 100 jihadstrijders in Syrië met een Nederlandse achtergrond, nu zouden dat er 130 zijn. In 2013 sneuvelden 10 van hen, daar zijn er dit jaar 4 bijgekomen. Vorig jaar waren ongeveer 20 strijders teruggekeerd; daar zijn er 10 bijgekomen.

Morgenavond debatteert de Kamer met minister Plasterk over de AIVD. De oppositie zal op hetzelfde probleem stuiten als bij de controle op de ‘gewone’ bezigheden van de inlichtingendiensten. De minister zal er in het openbaar amper iets inhoudelijks over willen en kunnen zeggen.