De Persgroep wordt oppermachtig in regionale journalistiek. Is dat erg of niet?

AMSTERDAM - Het logo van De Persgroep op een winkelruit. De uitgeverij heeft een overnamebod gedaan op het Britse mediabedrijf Mecom, het moederbedrijf van uitgeversconcern Wegener. De Belgische Persgroep telt in totaal 196 miljoen pond (245 miljoen euro) neer voor Mecom. ANP ROBIN VAN LONKHUIJSEN

Vijf miljoen mensen. Zoveel lezers bereiken de dagbladen van De Persgroep, Wegener en Media Groep Limburg samen. Elke dag. Dat is circa driekwart van alle lezers van betaalde dagbladen in Nederland. Binnenkort komen de kranten van die drie uitgevers waarschijnlijk allemaal in handen van één concern, De Persgroep.

Gisteren werd bekend dat het Belgisch-Nederlandse krantenbedrijf een nieuw bod heeft uitgebracht op de Nederlandse – en Deense – uitgeverijen van Mecom. De overname zou de Volkskrant en het AD onder één dak brengen met onder meer de Gelderlander, PZC en De Limburger.

Als de overname wordt goedgekeurd door onder meer de mededingingsautoriteiten, ontstaat de grootste uitgever van dagbladen in Nederland, groter nog dan de Telegraaf Media Groep.

De nieuwe Persgroep krijgt een ijzersterke positie in minstens acht van de twaalf provincies. De deal kan bovendien een golf van overnames in krantenland betekenen. De overname drijft mogelijk TMG’s regionale dagbladuitgeverij HDC en de noordelijke kranten van NDC versneld in elkaars armen.

Waarom neemt De Persgroep nu Mecom over?

Topman Christian Van Thillo gelooft in de eerste plaats in kranten. Vooral op papier, maar ook steeds meer in digitale, mobiele vormen. Hoewel ‘digitaal’ wordt gezien als de toekomst, levert ‘papier’ nog steeds het meeste geld op. Wie dat voorlopig zo wil houden, moet blijven letten op de kosten. Bijvoorbeeld door druk, distributie en redactie te delen. “Wij geloven dat consolidatie in onze industrie noodzakelijk is”, stelde Van Thillo gisteren in een verklaring.

Overnames en kostenbesparingen zijn nodig “om onze publicaties te kunnen veranderen in winstgevende multimediale merken”. Veel meer commentaar wil De Persgroep voorlopig niet geven. In dezelfde verklaring reageert Rory Macnamara, voorzitter van Mecom, bijna opgelucht. “Onze aandeelhouders hebben nu de gelegenheid hun investering te gelde te maken tegen aantrekkelijke voorwaarden.”

Hoeveel geld is er mee gemoeid?

Mecom, dat al langer af wil van zijn kranten en al maanden onderhandelde met De Persgroep, krijgt 196 miljoen pond (245 miljoen euro). Uit de documentatie die Mecom gisteren heeft gepubliceerd blijkt dat De Persgroep begin mei 220 miljoen euro wilde betalen voor Wegener. Dat bod was toen nog exclusief Media Groep Limburg (MGL), die Mecom wil verkopen aan de Vlaamse regionale uitgeverij Concentra (Het Belang van Limburg) en de Deense kranten Berlingske en BT. Mecom vreesde dat het met de restjes zou blijven zitten en sloeg het bod af.

Nu biedt De Persgroep dus op de drie uitgeverijen. Het bedrijf van Van Thillo meldde gisteren dat het MGL wil verkopen aan de Vlaamse regionale uitgeverij Concentra, maar uitsluitend onder de voorwaarden die eerder zijn afgesproken met Mecom. Concentra biedt 46,5 miljoen euro voor MGL, bleek deze maand. De Belgen lijken echter moeite te hebben om de financiën rond te krijgen.

Het nieuwe bod van De Persgroep, 245 miljoen euro, is relatief laag. Het komt neer op bijna 2,8 keer het bruto bedrijfsresultaat (voor rente, belastingen en andere aftrekposten) van Mecom. De Persgroep betaalt daarvan een groot deel uit eigen zak. MGL zou 3,6 keer het bruto resultaat opleveren. Voor NRC Media, uitgever van NRC Handelsblad en nrc.next, hoopt grootaandeelhouder Egeria tussen 4 tot 9 keer het bruto resultaat te krijgen. De Persgroep was in de markt als koper van NRC Media, maar dat lijkt nu van de baan.

Wordt de Persgroep dan geen monopolist?

In acht van de twaalf provincies zou een regionale krantenuitgeverij van de Persgroep, Wegener en MGL een marktaandeel van 90 procent of meer krijgen. Is dat een reden voor de Autoriteit Consument & Markt (ACM) om de overname van De Persgroep af te wijzen? Het is daarbij de vraag welke markt(en) de mededingingsautoriteit als uitgangspunt neemt. De nieuwe combinatie krijgt bijna driekwart van de regionale pers in handen, maar wie de (gratis en betaalde) landelijke kranten meerekent komt op een marktaandeel van 46,3 procent. Of 42,1 procent, als de Limburgse kranten worden verkocht.

In Nederland hebben de tv-bedrijven en internetbedrijf Google bovendien een veel groter aandeel op de reclamemarkt dan de dagbladen. De advertentiemarkt is grofweg 4 miljard euro groot: dagbladen verdienen jaarlijks circa 500 miljoen euro, tv 1 miljard en internet 1,1 miljard.

Wat verandert er voor de lezer?

De krantenlezer zal niet zo snel iets merken. Maar digitaal dreigt de regionale krant zijn waakhondfunctie te verliezen, waarschuwt het Stimuleringsfonds voor de Pers. De Persgroep plaatst vanuit strategische overwegingen geen lokaal nieuws op de website van het AD - alleen berichten over Utrecht, Den Haag en Rotterdam. Onderzoeker Quint Kik van het Stimuleringsfonds: “Als De Persgroep na de overname deze strategie doorvoert voor de dagbladen van Wegener en MGL en zij geen lokaal nieuws online doorplaatsen, blijven nog veel meer gemeenten verstoken van digitaal nieuws van dagbladen.”

En voor de journalisten?

De Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ) reageerde gisteren met “gemengde gevoelens” op de voorgenomen overname. De NVJ vindt het positief dat Wegener niet weer eigendom wordt van een investeringsmaatschappij, maar van een onderneming die uitgeven als kernactiviteit heeft. Desondanks maakt Annabel de Winter, secretaris dagbladen, zich “grote zorgen” over de toekomst van de redacties bij Wegener, de machtsconcentratie in de pers en de positie van freelancers.

Zij vreest dat de deal de journalistieke pluriformiteit schaadt. “Meer persorganen komen in minder handen. En wat gaat er gebeuren als het slecht gaat?” De overname kan al direct personele gevolgen hebben als De Persgroep zou besluiten het bovenregionale nieuws niet langer door de Wegener Persdienst te laten verzorgen maar door de redactie van het AD. Daarnaast krijgt de uitgever een nog grotere machtspositie ten opzichte van freelance journalisten, aldus De Winter. “Worden de tarieven nog lager? We hebben veel reden tot zorg.”