Hoe humanitaire ramp in Zuid-Soedan ontsnapt aan het oog van de wereld

Foto Reuters / Andreea Campeanu

Vandaag staat in NRC Handelsblad een reportage over de humanitaire ramp in Zuid-Sudan. Door het vergeten conflict in het jongste land ter wereld ging 1,5 miljoen mensen op de vlucht. Correspondent Koert Lindijer zat in een vluchtelingenkamp: “Je staat letterlijk tot aan je knieën in de modder.”

Zwarte aarde. Er is niet echt een woord in het Nederlands voor, maar de omschrijving zwarte aarde lijkt het meest van toepassing op de ondoordringbare kleilaag in Zuid-Soedan. Tijdens het regenseizoen wordt het water niet opgenomen door de grond, wat desastreuze gevolgen heeft voor de vele vluchtelingenkampen in het door een burgeroorlog verscheurde land. Lindijer was in zo’n vluchtelingenkamp nabij Bentiu en zag daar wat het pas aangevangen regenseizoen kan veroorzaken:

“Je staat letterlijk tot aan je knieën in de modder. Latrines lopen over en een vijver nabij het kamp wordt gebruikt als afvoer terwijl daar kinderen in spelen. Het is wachten op de eerste uitbraak van cholera.”

Niemand was voorbereid

Zuid-Soedan werd in 2011 onafhankelijk na een lange onafhankelijkheidsstrijd met Soedan. De voormalige vrijheidsstrijders Salva Kiir en Riëk Machar werden president en vice-president, maar in december vorig jaar ontbrandde een conflict tussen de twee leiders, die ieder bij een andere stam horen.

Sindsdien voltrekt zich een humanitaire ramp in het het land. Hulporganisaties zijn weliswaar aanwezig, maar kampen met onderbezetting. Daarnaast hebben ze weinig middelen tot hun beschikking en is de logistiek rampzalig; er zijn bijna geen verharde wegen in het land, waardoor alle routes nu door het nog jonge regenseizoen zijn ondergelopen.

“Men was hier niet op voorbereid, terwijl ze het eind december - toen de gevechten uitbraken - al hadden kunnen verwachten. Er wordt geen prioriteit gegeven aan dit conflict, het gaat nu om Syrië. De VN zou hierop voorbereid moeten zijn. Zo zou er nu een luchtbrug moeten worden geopend, omdat alle wegen onbegaanbaar zijn, maar het is zo’n logge organisatie.”

Proteïnerepen

Lindijer was een van de weinige journalisten in het gebied. Hij vloog mee met Artsen Zonder Grenzen naar het vluchtelingenkamp bij Bentiu met een tent, muskietennet en een voorraad high protein-repen, alles om ‘volledig zelfvoorzienend’ te zijn. ‘s Avonds teruggaan naar een hotel zat er niet in:

“Het was de eerste keer dat ik zo leefde.”

Foto Reuters / Andreea Campeanu

Er waren weinig collega’s uit de journalistiek in het gebied. De aandacht voor het conflict in Zuid-Soedan is minimaal.

“Dan moeten de aantallen doden groter zijn. Zuid-Soedan heeft nu niet veel prioriteit. Er is zoveel teleurstelling over het land; het heeft na een lange strijd met Soedan veel steun ontvangen uit het buitenland en nu gaan ze wéér vechten. Bij een donorconferentie in Oslo moest er 1,6 miljard dollar worden opgehaald voor hulp. Het is 700 miljoen geworden.”

Een oplossing voor het conflict tussen de voormalige bevrijders zit er vooralsnog niet in.

“De oorlog gaat low-level worden en zal nog lang duren. Er is geen einde in zicht. Beide partijen zijn ervan overtuigd dat ze de ander kunnen verslaan met militaire middelen er is geen bereidheid tot een compromis.”

En dan is er nog die zwarte aarde. Het regenseizoen is nog maar net begonnen, en stopt in het beste geval in september, in het ergste pas in november. De situatie gaat alleen maar slechter worden. Is Lindijer van plan om weer naar Zuid-Soedan te gaan?

“Het zal wel moeten. Als je in zo’n kamp bent hoef je alleen maar te beschrijven wat je ziet, dat is makkelijk. Het werkelijke verhaal is hoe het mogelijk is dat de bevrijders nu met elkaar vechten. Daar ga ik achteraan.”

Lees de reportage vandaag in NRC Handelsblad: ‘De moeders uit Zuid-Soedan kiezen een graf uit voor hun witte pakketje’ (€)