Dit is een artikel uit het NRC-archief De artikelen in het archief zijn met behulp van geautomatiseerde technieken voorzien van metadata die de inhoud beschrijven. De resultaten van deze technieken zijn niet altijd correct, we werken aan verbetering. Meer informatie.
Bekijk hele krant

Techniek

Blijf algoritmes de baas

Waar je navigatiesysteem ‘linksaf’ zegt, ga jij rechts als dat beter is. Goed bezig, je doorgrondt het algoritme. We zouden veel meer algoritmes moeten snappen.

Je tomtom stuurt je tegen een wegversperring aan. Je weet: als ik een klein blokje om maak, zal dat ellendige ding „keer om, keer om, keer om” blijven roepen. Tot je weer bij dezelfde wegversperring staat. Om dat te omzeilen rij je dus een flink stuk door totdat het apparaat een nieuwe route berekent. Opgelost.

Op dat moment heb je iets Heel Belangrijks gedaan. Je hebt doorgrond hoe je navigatiesysteem werkt en dat naar je hand gezet.

En dat zouden we vaker moeten doen. Allemaal heel leuk en aardig, die glimmende spulletjes en appjes vol ingenieuze algoritmes die voor ons denken. Nog een paar jaar en ons hele huis hangt er vol mee. Google heeft net aangekondigd dat het van de slimme thermostaat van Nest een platform gaat maken waarop je ook je brandalarm, auto, bewegingsmelder, deurslot en smartphone kunt aansluiten. Zodat die allemaal samen je huishouden voor je regelen en jij nérgens meer over na hoeft te denken.

Maar die glimmende spulletjes blijven alleen leuk als jij er de baas over blijft. Als je niet keer op keer met je bumper tegen die wegversperring aan staat. En daarvoor moet je die algoritmes snappen.

Niet meteen in paniek raken, ook jij bent slim genoeg voor wat elementair algoritme-begrip. Dat heb je al bewezen. Jij weet dat de prijzen van vliegticket-sites omhoog gaan tegen de tijd dat je wil vertrekken. Dus boek je eerder. Jij weet dat die genante advertentie voor corrigerend ondergoed je blijft achtervolgen op alle websites die je bezoekt, totdat je je cookies weggooit. Jij weet (nou ja, misschien) dat je andere zoekresultaten op Google krijgt of een groter aanbod van Netflix als je doet alsof je in een ander land bent. Simpel, toch?

Niet dat fabrikanten op zulke gebruikers zitten te wachten. De beste gadgets en apps zijn zo soepeltjes geprogrammeerd dat je niet eens meer wil weten hoe het werkt. Levensgevaarlijk. De paranoïden onder ons hameren er al lang op: wil je je niet onderwerpen aan de staat of het grote geld, dan moet je snappen welke technologie er op je wordt losgelaten. Je moet weten hoe camera’s met gezichtsherkenning werken, om ze te foppen. Alleen wie de techniek doorgrondt, zeggen ze, maakt kans op vrijheid.

Maar ook de niet-zo-paranoïden zullen eraan moeten geloven, vrees ik. Want het is misschien niet zo erg dat je Amazons recommendation-systeem niet helemaal doorziet. Het is wel erg als je zelfrijdende auto opeens wil optrekken in de file en je hebt geen idee waarom. En het is ook heel vervelend als je energierekening de pan uit rijst, omdat er ergens iets misgaat in je huis vol fancy domotica. Of de arts je een bizar medicijn voorschrijft omdat z’n kennissysteem dat zegt. En vergeet de flash crash in 2010 niet, toen de Dow Jones in een paar minuten 1.000 punten zakte vanwege onvoorziene keuzes van handelsalgoritmes.

En hoe kom je aan de kennis, vraag je. Tuurlijk, je kunt een avondje googlen. Er is al heel veel geschreven over de werking van boekingssites, recommendation-systemen en zoekmachines. En straks zal er ook genoeg over Nest en de Googleauto verschijnen. Geeft je zeker nuttige tips om het gevecht met de machines aan te gaan.

Maar niet genoeg. Nog beter is als we van fabrikanten gaan eisen dat ze in de handleiding een goede beschrijving van de gebruikte algoritmes opnemen. Niet te doen, veels te moeilijk, supergeheim, je hoort ze al mopperen. Ja vast. Maar probeer het eerst maar eens. Ik wil best slimme spullen kopen, maar niet slimmer dan ikzelf.