Le coup du foulard

Ziekenhuisbal, buffelstoot, tiki-taka, Geheimfavorit. Voetbal heeft zijn eigen taaltje. Waar komen al die begrippen vandaan? Elke dag schrijven we over een mooi voetbalwoord. Vandaag: de Franse coup du foulard.

Klinkt al fraai hè, le coup du foulard. Als iets stiekems. Alsof je ergens mee wegkomt. Iemand de verkeerde kant op laten kijken - pas op, achter je! - en dan z’n portemonnee stelen. Haha, ik heb je foulard gecoupt.

Een foulard is (ook in het Nederlands) een dun sjaaltje; zo een die je niet omdoet ter bescherming tegen de kou, maar als mode-accessoire. Begin erover in een hippe kledingwinkel en de verkoper weet waar je het over hebt. Het kan ook omslagdoek of hoofddoek betekenen.

Als je beelden ziet van een voetballer die een coup du foulard uitvoert, begrijp je met een klein beetje fantasie wel waarom het trucje zo heet. De speler vouwt het been waarmee hij schiet om zijn standbeen heen, zoals een sjaal om een nek gevouwen wordt. Zoals Ángel di María dit WK namens Argentinië tegen Bosnië-Herzegovina deed:

Het is meestal bedoeld als sierlijke beweging, iets waar alleen de technisch begaafde voetballers zich aan wagen. Toch wordt de coup ook regelmatig uit noodzaak geboren, als een speler zo graag het schieten met zijn ‘chocoladebeen’ wil vermijden dat hij liever zijn favoriete been om het andere heen vouwt als het zo uitkomt.

Het Frans is een van de weinige talen waarin ze een eigen woord voor het hoogstandje hebben. Wij Nederlanders kennen er helemaal geen term voor (we zouden zeggen “achter het standbeen langs schieten”) en in veel andere talen (onder andere in het Engels, Duits, Spaans en Italiaans) heet het een rabona.

Volgens de legende deed de Argentijn Ricardo Infante het in 1948 voor het eerst (al zijn daar geen beelden van - alleen deze foto). Hij scoorde met zo’n schot van 35 meter afstand, waarna een voetbalmagazine hem portretteerde als een kind dat spijbelde (in het Spaans ‘rabona’), zo speels was hij geweest. De eerste op video vastgelegde rabona zou van Pelé zijn geweest, in 1957.

En vorig jaar waaide de truc zelfs over naar het American Football, toen Chris Boswell van de Rice Owls het deed.

Terug naar de Franstaligen. Eden Hazard, die voor België op dit WK uitkomt, etaleerde dit seizoen nog hoe de perfecte coup du foulard eruit ziet. Hij gaf bij de achterlijn op die manier voor op Torres, die daarna voor open doel miste. Een succesvoller afloop kreeg de coup du foulard van Nabil Ghilas van FC Porto een paar maanden eerder. Zijn ‘sjaaltruc’ werd wel tot doelpunt gepromoveerd door een teamgenoot: coup geslaagd.

De animatie boven dit stukje is voor nrc.nl gemaakt door Funk-e - Explanimation.

    • Peter Zantingh