Economie

Enquêtecommissie corporaties lijkt wel een volkstribunaal

Foto ANP

Deze keer in het weekoverzicht van de parlementaire enquête naar woningcorporaties: door de opstelling van de ondervragers lijkt de enquête soms op een volkstribunaal waar waarheidsvinding niet het belangrijkste is.

„U kunt het niet zien, maar ik val bijna van mijn stoel.” Tweede Kamerlid Anne Mulder (VVD) wil donderdag duidelijk maken dat hij geschokt is door wat hij hoort tijdens het openbare verhoor van Roland van der Post, ex-directeur van het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW).

De organisatie die moest zorgen voor de beste financiering van woningcorporaties, bleek vooral het fonds van ‘stond erbij en keek ernaar’. Het moedigde banken en corporaties aan om de volkshuisvesting te behangen met derivaten, maar zag de risico’s niet.

Rolverdeling


In de rolverdeling die de leden van de enquêtecommissie met elkaar hebben afgesproken, is Anne Mulder niet de belangrijkste ondervrager over het fonds. Maar in de eerste weken ontregelt hij als provocerende sidekick de verhoorden regelmatig met teksten die honend of sarcastisch zijn. „Oh, dat is uw verdienste”, zegt Mulder met gefronste wenkbrauwen als Van der Post verdedigt dat het WSW ook dingen goed heeft gedaan.

Hoewel de politieke kleur van de commissieleden er niet toe zou moeten doen in een parlementaire enquête, profileert Mulder zich tijdens de verhoren duidelijk als VVD’er. Zo wil hij van vastgoeddeskundige Arnoud Vlak weten of corporaties niet slecht functioneren „omdat het ontbreekt aan de tucht van de markt”.
Ook aan de linkerzijde zijn de vragen vaak politiek getint.

Tweede Kamerlid Farshad Bashir (SP) is het meest timide commissielid en improviseert weinig als een ondervraagde met een ontwijkend antwoord probeert te ontglippen. Maar hij spreekt wel zijn verontwaardiging uit over hoe de nobele taak van het huisvesten van arme mensen is verkwanseld door graaiers.

Van Peter Ruigrok, de interim-bestuurder die puin moest ruimen bij de Woningstichting Geertruidenberg, wil hij weten waarom die in een negen maanden een half miljoen euro moest opstrijken. „Kunt u zich voorstellen dat de huurders, die niet de grootste portemonnee hebben, cynisch kunnen worden over de manier waarop is omgegaan met maatschappelijk kapitaal?”, vraagt Bashir.

Eigen stijl

De vertegenwoordigers van PvdA, CDA en D66 hebben minder politiek profiel, maar wel allemaal een eigen stijl. Ondervoorzitter Ed Groot (PvdA) oogt als een verstrooide professor die veel weet van financiële constructies, maar soms moeizaam formuleert en vooral geen ruzie wil maken. Wassila Hachchi (D66), de enige vrouw in de commissie, straalt empathie uit, maar valt getuigen fel in de rede en dringt aan als ze geen antwoord geven op haar vragen.

Peter Oskam (CDA), oud-rechter en scheidsrechter, oogt het meest ontspannen. Hij slaat de verhoren onderuitgezakt gade, snoept af en toe uit het schaaltje suikerklontjes op tafel en kletst tot ergernis van Van Vliet over voetbal als een verhoor al begonnen moet zijn. Maar Oskam is ook degene die er voor zorgt dat de verhoren te volgen blijven. Door – met een vet Haags accent – even snel samen te vatten en te duiden wat een betrokkene gezegd heeft en hoe dat in de bredere context van de corporatiecrisis valt.

Voor de mensen thuis


Onafhankelijk Kamerlid Roland van Vliet stelt als voorzitter van de commissie scherpe vragen en geeft anderen de ruimte. De ex-PVV’er is zijn populistische trekken niet kwijt. Hij gromt soms als een antwoord hem niet zint en trekt daarbij zijn onderkaak naar voren als een bulldog.

Hij wil zaken simplificeren „voor de mensen thuis” en vraagt de betrokkenen om hun verantwoordelijkheid te nemen en spijt te betuigen. Door die roep om openbare boetedoening lijkt de enquêtecommissie soms een volkstribunaal waar waarheidsvinding van secundair belang is aan de morele verontwaardiging.

Toch leidden de vragen over spijt en verantwoordelijkheid tot boeiende inzichten in de mannen (en een enkele vrouw) die de corporatiesector aan de rand van de afgrond hielpen. De meesten voelen zich nergens schuldig aan en blijven geloven dat ze goed gehandeld hebben – ondanks alle bewijzen voor het tegendeel.

Het programma van komende week: Op maandag verschijnen de oud- voorzitter, Willem van Leeuwen, en de huidig voorzitter, Marc Calon, van corporatiekoepel Aedes. Daarna worden ambtenaren gehoord. En betrokkenen bij de corporaties Servatius, Rentree en WSG komen. Ook de toezichthouder Centraal Fonds Volkshuisvesting (ex-directeur Jan van der Moolen) is komende week aan de beurt. Eind van de week verschijnen oud-Kamerleden Paulus Jansen (SP), Pieter Hofstra (VVD), Staf Depla (PvdA) en Bas Jan van Bochove (CDA).