Veiligheidsdienst AIVD verliest zicht op escalerend jihadisme

De inlichtingendienst AIVD kan jihadisten in Nederland niet meer goed volgen door bezuinigingen en “nieuwe dynamiek” in de jihadbeweging. Volgens een AIVD-nota die volgende week verschijnt, is de jihadbeweging nu ongrijpbaarder en gevaarlijker “dan ooit tevoren”. Dat zeggen bronnen rond het ministerie van Binnenlandse Zaken vandaag in NRC Handelsblad.

Het kantoor van de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) in Zoetermeer.
Het kantoor van de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) in Zoetermeer. Foto ANP / Lex van Lieshout

De inlichtingendienst AIVD kan jihadisten in Nederland niet meer goed volgen door bezuinigingen en “nieuwe dynamiek” in de jihadbeweging. Volgens een AIVD-nota die volgende week verschijnt, is de jihadbeweging nu ongrijpbaarder en gevaarlijker “dan ooit tevoren”. Dat zeggen bronnen rond het ministerie van Binnenlandse Zaken vandaag in NRC Handelsblad.

AIVD-teams zijn al overbelast bij het volgen van jihadreizigers die meevechten in Syrië en Irak, die dat van plan zijn of ervan terugkeren. Als de extra bezuinigingen doorgaan, waaraan minister Plasterk (Binnenlandse Zaken, PvdA) vasthoudt, moet de dienst nog meer “essentiële taken” laten vallen dan al het geval is, en moeten complete ‘jihad-teams’ worden opgeheven. “We doen wat nodig is”, aldus een AIVD-woordvoerder, die geen details wil geven over lopende operaties.

‘AIVD heeft enorm capaciteitsprobleem’

Veiligheidsdeskundige Rob de Wijk, directeur van het Centrum voor Strategische Studies in Den Haag, zegt desgevraagd dat de AIVD een “enorm capaciteitsprobleem” heeft om het jihadisme te volgen. Dat is volgens hem recent “geëxplodeerd”, en het speelt zich nu af “buiten gevestigde structuren, zoals de moskeeën”. Het blijkt onmogelijk alle betrokkenen te volgen. “Daarom moet de AIVD-capaciteit juist worden uitgebreid”, aldus De Wijk.

Volgens hem leggen diverse politici over het jihadisme een “opmerkelijk gebrek aan sensitiviteit” aan de dag. “Ministers zeggen: het valt mee. Het valt dus niet mee.”
CDA-leider Sybrand Buma verwijt het kabinet in de Volkskrant vandaag ‘naïef’ te zijn over de dreiging van het jihadisme. Hij noemt terugkerende ISIS-strijders “het grootste veiligheidsprobleem” en wil dat de inlichtingendiensten – de AIVD en de militaire dienst MIVD – samen 50 miljoen euro extra krijgen. De PVV eist al langer dat de bezuinigingen niet doorgaan.

Woordvoerder: Plasterk bewust van dreiging jihadisme

Een woordvoerder van minister Plasterk zei vanochtend in een reactie dat “het kabinet zich ten volle bewust [is] van de dreiging van het jihadisme”. Hij wilde niet ingaan op capaciteitsproblemen. Berichten daarover komen in aanloop naar het debat van de Tweede Kamer met de minister, op 26 juni, over taken en middelen van de dienst.

Volgende week verschijnt bovendien de nieuwe nota over het jihadisme, bevestigt het ministerie. Met de oorlog in Syrië als focus is het homegrown jihadisme in 2013 “binnen enkele maanden wezenlijk van structuur veranderd”, aldus die nota. Webfora en contacten met predikers, waarin ‘eenrichtingsverkeer’ domineert, maken plaats voor dynamische sociale media, waaronder chat-programma’s, waarmee gelijkgestemden elkaar beïnvloeden.

Lees het hele artikel “Veiligheidsdienst AIVD verliest zicht op escalerende jihadisme” in NRC Handelsblad.

    • Hans Steketee