Dit is een artikel uit het NRC-archief De artikelen in het archief zijn met behulp van geautomatiseerde technieken voorzien van metadata die de inhoud beschrijven. De resultaten van deze technieken zijn niet altijd correct, we werken aan verbetering. Meer informatie.
Bekijk hele krant

Vluchtelingen

51 miljoen ontheemden

Dat is het vandaag. Er zijn meer vluchtelingen dan ooit sinds 1989, het jaar dat de UNHCR begon met tellen. Het zijn er ook meer dan de Tweede Wereldoorlog veroorzaakte.Er is een gevaarlijk gebrek aan vrede.

Bron: UNHCR
Bron: UNHCR

De hele bevolking van een middelgroot land als Spanje of Zuid-Afrika. Zoveel mensen zijn er op drift in de wereld. Het gaat om 51,2 miljoen ontheemde mensen, maakt de VN vluchtelingenorganisatie vandaag bekend, van wie ruwweg de helft kinderen.

Dat is meer dan ooit sinds 1989, het jaar dat de organisatie aantallen ging meten. En meer dan de 50 miljoen vluchtelingen die de Tweede Wereldoorlog veroorzaakte.

De oorzaak? „Er is tegenwoordig een gevaarlijk gebrek aan vrede”, zegt VN-hoge commissaris van de vluchtelingen, António Guterres. „Dit alles toont aan wat de enorme prijs is van het niet beëindigen van oorlogen, van het falen in het vinden van oplossingen of het voorkomen van conflicten”.

Tijdelijk wordt soms erg lang

In 2013 kwamen er 10,7 miljoen ontheemden bij, 2,5 miljoen van hen trokken de grens over. Syriërs naar Libanon, Soedanezen naar Kenia, Afghanen naar Iran.

Maar veruit de meeste ontheemden zwerven rond of zijn provisorisch gehuisvest in hun eigen land, zoals in Congo en Syrië. En soms wordt tijdelijk heel lang, zoals bij de 396.000 mensen die in Colombia ‘in een vluchtelingachtige situatie’ verkeren en de 5,4 miljoen ontheemden daar.

Het is duidelijk waar de meeste vluchtelingen vandaan komen. Uit slechts drie landen – Afghanistan, Syrië en Somalië – werd in 2013 meer dan de helft van het aantal vluchtelingen verdreven van huis en haard. Als ze al een grens overstaken, gingen de meesten niet ver. Pakistan en Iran namen samen 2,5 miljoen vluchtelingen voor hun rekening, meestal uit Afghanistan.

Ook twee andere droevige records gelden voor het Midden-Oosten en Centraal-Azië. Pakistan huisvest het hoogste aantal vluchtelingen per dollar van zijn bruto binnenlands product (bbp): 512. Dan komt Ethiopië: 336 extra mensen per dollar van het bbp. Libanon en Jordanië dragen de grootste last per hoofd van de bevolking: Libanon heeft 178 vluchtelingen per 1.000 inwoners, Jordanië 88. Dit zit zijn de Syriërs die de grens over trokken.

De UNHCR telt elk jaar. Helpen doet het weinig. De wereld heeft nooit geweten wat zij met grote aantallen vluchtelingen aanmoest, en weet dit nog steeds niet. In Afrika groeien kampen uit tot uitgestrekte, semi-permanente steden van zeil en tentdoek. In Libanon wonen Syrische families voorlopig in garages.

En wij vangen er maar weinig op

Het gros van de vluchtelingen, 86 procent, wordt opgevangen door ontwikkelingslanden. De allerarmste landen herbergen er 2,5 miljoen. 435.000 personen vroegen asiel aan in Europa, 136.000 kregen het.

Amnesty International wijst vandaag woedend naar het „spectaculair onvermogen” van de VN-Veiligheidsraad om conflicten op te lossen. Toegezegde hulpgelden blijven uit. Rijke landen laten mondjesmaat vluchtelingen toe.

Er was ook goed nieuws, in 2013. In Tunesië kon vluchtelingenkamp Chouchra sluiten. In Botswana kon het repatriëringsprogramma voor Angolezen na zeventien jaar eindelijk worden afgesloten. 414.600 mensen konden in 2013 weer terug naar huis.

Ook daalde het aantal Irakese vluchtelingen licht. Maar dit zal in het rapport van volgend jaar weer anders zijn.